Begraafplaatsen in Berlaar

Berlaar is een landelijke gemeente in de provincie Antwerpen, gelegen in het hart van de Zuiderkempen, ten noordoosten van Lier. De gemeente telt circa 11.000 inwoners en heeft een rijke historische traditie die teruggaat tot de vroegste sporen van menselijke aanwezigheid uit de Ahrenbergcultuur (8000 v.Chr.). De eerste schriftelijke vermelding van "Berlaer" dateert uit 1180.

Berlaar behoorde oorspronkelijk toe aan de familie Berthout, heren van Mechelen en Grimbergen, die vele territoria en heerlijkheden bezaten in de Kempen. Bewijs van een eigen schepenbank bestaat al vanaf 1286, waarbij dit datum vermeld staat op een teruggevonden document ondertekend door de schepenen en pastoor van Berlaar.

De heerlijkheid en haar heren

Bij een octrooibrief van 25 mei 1505 verkocht de Koning van Spanje, in zijn hoedanigheid van hertog van Brabant, de heerlijkheid Berlaar aan Thomas de Plaines en zijn vrouw Jeanne de Gros. De laatste heer van Berlaar was Willem K.G. de Merode, die de heerlijkheid in 1791 in handen nam — kort voor het einde van het Ancien Régime door de Franse Revolutie.

De geschiedenis van Berlaar is nauw verbonden met het Land van Mechelen en de bredere Kempense regio. De gemeente kende een typisch agrarisch verleden met landbouw en veeteelt als voornaamste activiteiten, aangevuld door kleine ambachtelijke nijverheden.

Sint-Martinuskerk en parochiale begraafplaats

De vroegste vermelding van de kerk van Berlaar dateert uit 1268, met de aanstelling van pastoor Christiaen door de bisschop van Doornik. De huidige Sint-Martinuskerk op haar middeleeuwse kerkhofsite toont nog sporen van drie bouwfases:

• Het 15de-eeuwse westelijke gedeelte met westtoren
• Het schip uit het eerste kwart van de 18de eeuw
• De neogotische uitbreiding van het schip, ontworpen door architect Henri Valcke

Begraafplaatsen in Berlaar

De gemeente Berlaar beschikt over vier begraafplaatsen: Begraafplaats Berlaar-Centrum, Begraafplaats Hemelshoek, Begraafplaats Berlaar-Heikant en Begraafplaats Gestel. Enkel de begraafplaats in Hemelshoek is momenteel nog actief in gebruik.

De oude begraafplaats Berlaar-Centrum, die lange tijd verlaten en kil oogde, onderging een grondige renovatie. Het gemeentebestuur transformeerde het domein tot een serene begraafplaatsentuin. In het zesde tuingebied bevinden zich waardevolle graven van vooraanstaande Berlarenaren, die het historisch geheugen van het dorp bewaren. Recent werden ook het dodenhuisje op de begraafplaats en de kapel in het park Berlaarhof gerestaureerd.