Begraafplaatsen in Villers-la-Ville

De gemeente Villers-la-Ville in Waals-Brabant is uniek in haar soort: nergens elders in België vallen een oorlogsbegraafplaats, een natuurbegraafplaats en dertien algemene begraafplaatsen samen in één gemeente van amper 10.000 inwoners. De 15 begraafplaatsen zijn verspreid over een weids heuvellandschap dat de deelgemeenten Marbais, Mellery, Sart-Dames-Avelines en Tilly verbindt, doorsneden door de vallei van de Thyle. Dit is het land van eeuwenoude landbouw, middeleeuwse abdijen en historische veldslagen — een gemeente die de dood in al haar historische dimensies kent.

Het absolute middelpunt is de Abdij van Villers, gesticht in 1146 als dochterklooster van Clairvaux op initiatief van de heilige Bernardus. Op het hoogtepunt telde de abdij honderd monniken en driehonderd lekebroeders; de gebouwen omvatten een kathedraal-achtige abdijkerk, dormitorium, refter, brouwerij en grafkelders. In december 1796 werden de monniken door Franse troepen verjaagd, waarna de abdij gedeeltelijk werd gesloopt en geplunderd door een materiaalhandelaar. De imposante ruïnes — erkend als uitzonderlijk erfgoed van Wallonië — herbergen nog altijd de Abbaye de Villers als begraafplaats, waar de middeleeuwse monniken en vroegere abdijbewoners ter aarde zijn besteld. Acht eeuwen architectuurgeschiedenis, van Romaans tot gotisch, zijn hier in steen bewaard gebleven.

De Réserve naturelle de Gentissart biedt als natuurbegraafplaats een hedendaags, ecologisch alternatief in het bosrijke landschap rondom Villers. De Villers Hill British Cemetery herdenkt de Britse soldaten die in 1914–1918 in de omgeving vielen; de Slag bij Waterloo (1815) vond slechts enkele kilometers noordwaarts plaats, bij Marbais en Tilly, waarmee de gemeente gelaagd is met oorlogsherinnering. Het Tumulus van Tilly, een Gallo-Romeinse grafheuvel nabij het gelijknamige dorp, toont dat de traditie van begraven in dit landschap al tweeduizend jaar teruggaat.

De overige begraafplaatsen — in Marbais, Mellery, Mellet, Rêves, Marbisoux, Sart-Dames-Avelines en Villers-la-Ville zelf — zijn stille dorpskerkhoven die de agrarische identiteit van deze gemeente bewaren. Begraafplaatsen als de Ancien cimetière de Sart-Dames-Avelines en het Caveau de la Famille Dumont de Chassart illustreren hoe ook adellijke families hier hun eeuwige rust vonden, naast de gewone dorpsbewoners. Het Eglise Notre-Dame de la Visitation combineert de liturgische en funeraire functies die kerken in Wallonië traditioneel vervullen. Villers-la-Ville is daarmee geen gewone gemeente, maar een levend archief van de Europese begrafeniscultuur — van prehistorische grafheuvels via middeleeuwse abdijgraven en slagveldbegraafplaatsen tot moderne natuurbegrafenissen.

Praktisch zijn de begraafplaatsen van Villers-la-Ville goed bereikbaar via de N25 richting Charleroi en de kleine provinciewegen die de deelgemeenten verbinden. De abdij zelf is dagelijks open voor bezoekers en biedt begeleide rondleidingen. Voor genealogisch onderzoek zijn de registers van de historische parochies van Mellery, Tilly en Sart-Dames-Avelines beschikbaar in de provinciale archieven van Waals-Brabant. Het toeristische bureau van het Pays de Villers biedt wandel- en fietsroutes die de begraafplaatsen, de abdijruïnes en de Gallo-Romeinse tumulus van Tilly met elkaar verbinden — een unieke begraafcultuurroute door tweeduizend jaar Brabantse geschiedenis.