Begraafplaatsen in Zwevegem

Zwevegem is een levendige gemeente in het zuiden van de provincie West-Vlaanderen, gelegen in de schaduw van de stad Kortrijk in de Leiestreek. De gemeente telt ruim 24.000 inwoners en bestaat uit vijf deelgemeenten: Zwevegem, Heestert, Moen, Otegem en Sint-Denijs. Zwevegem zelf grenst aan de stedelijke agglomeratie van Kortrijk en heeft een halfstedelijk karakter, terwijl de zuidelijke deelgemeenten Heestert, Moen, Otegem en Sint-Denijs uitgesproken landelijk zijn. De gemeente vormt een interessant mozaïek van verstedelijking en platteland in het hart van West-Vlaanderen.

Historische achtergrond

Zwevegem maakte tijdens het ancien régime deel uit van de kasselrij van Kortrijk, het bestuurlijk district dat het zuiden van West-Vlaanderen omvatte en op zijn beurt behoorde tot het Graafschap Vlaanderen. Die historische band met Kortrijk is nog steeds voelbaar in de oriëntatie van de gemeente op de nabijgelegen stad. In de middeleeuwen was Zwevegem een typische Vlaamse plattelandsgemeente met een agrarische economie, heerlijkheden en parochiekerken als sociale en religieuze kernen.

De industriële revolutie en de Bekaert-erfenis

In de negentiende en twintigste eeuw veranderde Zwevegem ingrijpend door de industrialisering van de Kortrijkse regio. De textielnijverheid, de metaalverwerkende industrie en de bouwsector trokken arbeiders aan en veranderden de sociale samenstelling van de gemeente. De familie Bekaert — oprichters van het befaamde staaldraad- en staalbedrijf Bekaert NV, een van de grootste industriële bedrijven van België — heeft historische roots in de streek rondom Zwevegem en Kortrijk. De monumentale grafmonumenten van de familie Bekaert op de gemeentelijke begraafplaats van Zwevegem getuigen van de invloed van deze industriëlenfamilie op de gemeente.

De Tweede Wereldoorlog in Zwevegem

In mei en juni 1940 was de omgeving van Zwevegem het toneel van hevige gevechten tijdens de terugtrekking van het Britse Expeditiekorps naar Duinkerke. Britse soldaten vochten in de streek een achterhoedegevecht om de terugtocht van de BEF te dekken. Elf Britse soldaten die in dit gevecht sneuvelden, liggen begraven op de gemeentelijke begraafplaats van Zwevegem, in twee secties aan de noordoostelijke rand van het kerkhof. Hun graven worden onderhouden door de Commonwealth War Graves Commission en vormen een stil eerbetoon aan de Slag om Duinkerke.

Begraafplaatsen in Zwevegem

De gemeentelijke begraafplaats van Zwevegem is gelegen aan de Kerkhofstraat, op circa 150 meter van het centrum. De begraafplaats werd rond 1900 aangelegd volgens een traditioneel schaakbordpatroon en is ommuurd. Opvallend zijn de talrijke grafmonumenten in blauwe hardsteen uit de late negentiende eeuw, de monumentale familieconcessies van de Bekaert-familie en andere lokale notabelen, en de twee secties met Britse oorlogsgraven. De begraafplaats werd in 2009 opgenomen in de inventaris van het Bouwkundig Erfgoed. Eind 2022 werd de nieuwe gemeentelijke begraafplaats in Zwevegem-Knokke, het zogenaamde Lettenhofpark, in gebruik genomen om de groeiende vraag naar begraafruimte in de gemeente op te vangen.

• Gemeente: Zwevegem, provincie West-Vlaanderen
• Regio: Leiestreek, ten zuiden van Kortrijk
• Inwoners: ruim 24.000
• Deelgemeenten: Zwevegem, Heestert, Moen, Otegem, Sint-Denijs
• Industrieel erfgoed: banden met de familie Bekaert (staaldraad en staal)
• WO II: 11 Britse oorlogsgraven op gemeentelijke begraafplaats (CWGC)
• Begraafplaats beschermd erfgoed: opname in inventaris bouwkundig erfgoed 2009

De begraafplaatsen van Zwevegem vertellen het verhaal van een gemeente die zich van landelijk dorp ontwikkelde tot een halfstedelijke gemeente in het industriële hart van West-Vlaanderen. Van het familiemonument van de Bekaerts tot de stille rijen Britse oorlogsgraven — Zwevegem herdenkt zijn doden met gevoel voor de complexe geschiedenis van de twintigste eeuw.