Begraafplaatsen in Zuidschermer

Zuidschermer is een klein polderdorp in de gemeente Alkmaar, in de provincie Noord-Holland. Het dorp ligt in het hart van de Schermer-droogmakerij, langs de Zuidervaart die de zuidelijke as vormt van dit door de mens geschapen landschap. Zuidschermer en het meer noordelijk gelegen Stompetoren zijn de twee dorpen die na de drooglegging van het Schermeer omstreeks 1650 werden gesticht — als eerste permanente nederzettingen in de nieuwe polder. Daarmee is Zuidschermer een van de jongste historische dorpen van Noord-Holland, letterlijk geboren uit de kracht van de zeventiende-eeuwse waterbeheersing.

Uit het water opgebouwd

Het Schermeer was tot 1633 een uitgestrekt meer van bijna 4.726 hectare. Het meer was tussen 1000 en 1250 sterk gegroeid doordat het omringende veenland afbrak en wegstormde. In 1633 startten de Staten van Holland het droogmakingsproject, waarbij 52 molens het water in vier slagen van polderbodem naar ringvaart pompten. In 1635 was de klus geklaard: de bodem lag droog, klaar voor ontginning en bewoning. Langs de Noorder- en Zuidervaart — de twee hoofdwegen en waterlopen van de nieuwe polder — werden de eerste woningen en boerderijen gebouwd. Zuidschermer ontstond zo aan de Zuidervaart, op een plek waar het land zich liet bewonen.

De strenge geometrie van de Schermer-polder is tot op de dag van vandaag zichtbaar in Zuidschermer en omgeving: rechte percelen, evenwijdige sloten, en een landschap dat haaks staat op het organisch gegroeide karakter van oudere Nederlandse dorpen. Bijna drie eeuwen lang — van 1635 tot 1929 — werd de polder drooggehouden door windmolens; pas daarna namen gemalen het werk over.

Het Zwarte Kerkje

De belangrijkste historische bezienswaardigheid van Zuidschermer is het Zwarte Kerkje, een houten kerkgebouw uit 1665. Dit is een van de zeldzame bewaard gebleven voorbeelden van een traditionele houten stolpkerk in Noord-Holland. Het zwart geteerde houten exterieur geeft de kerk zijn karakteristieke naam en uitstraling. Het kerkje staat symbool voor de eerste generatie bewoners van de Schermer-polder, die in de decennia na de drooglegging een eigen geloofsleven en gemeenschap opbouwden.

De begraafplaats van Zuidschermer

Zuidschermer beschikt over 1 begraafplaats: de Rooms-Katholieke Begraafplaats Zuidschermer. De aanwezigheid van een rooms-katholieke begraafplaats naast het protestantse Zwarte Kerkje weerspiegelt de religieuze tweedeling die ook in kleine polderplaatsen terug te vinden was. In Noord-Holland leefden protestanten en katholieken al eeuwen naast elkaar, elk met hun eigen kerken, scholen en begraafplaatsen.

De begraafplaats van Zuidschermer ligt ingebed in het open polderlandschap van de Schermer, omgeven door weilanden en vaarten. De rust en de wijdsheid van dit landschap geven de begraafplaats een bijzonder karakter: er is nauwelijks bebouwing die het zicht belemmert, en de lucht boven de polder geeft de plek een bijna tijdloze kwaliteit.

• Dorp: Zuidschermer, gemeente Alkmaar
• Type begraafplaats: rooms-katholiek
• Landschap: Schermer-droogmakerij, langs de Zuidervaart

Zuidschermer maakte tot 2015 deel uit van de gemeente Schermer. Per 1 januari 2015 werd de gemeente Schermer samengevoegd met Alkmaar, waarmee ook Zuidschermer en zijn begraafplaats onder het bestuur van de stad Alkmaar vielen. Het cultuurhistorisch ensemble van de Schermer-polder — waaronder Zuidschermer — is aangemerkt als een van de waardevolle landschappen van Noord-Holland.

Wilt u meer weten over begraafplaatsen in dit deel van Noord-Holland? Bekijk alle locaties in de gemeente Alkmaar of verken het provinciaal overzicht van uitvaartlocaties in Noord-Holland.

Bronnen: Wikipedia (Zuidschermer), hetschermereiland.nl, 3hzn.nl (Zuidschermer), leidraadlc.noord-holland.nl, nl.wikipedia.org/wiki/Schermer_(droogmakerij).