Begraafplaatsen in Zuidplas

Zuidplas is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Zuidplas, gelegen in de provincie Zuid-Holland. De gemeente Zuidplas ontstond op 1 januari 2010 uit de fusie van de gemeenten Moordrecht, Nieuwerkerk aan den IJssel en Zevenhuizen-Moerkapelle. Bovenal is Zuidplas beroemd om één geografisch record dat zijn weerga niet kent in ons land: op het grondgebied van deze gemeente bevindt zich het laagste punt van Nederland, gelegen op maar liefst 6,76 meter onder NAP in de Zuidplaspolder. Dit maakt de Zuidplaspolder tot de laagstgelegen bewoonde polder van heel Europa.

Het laagste punt van Nederland: -6,76 meter NAP

De Zuidplaspolder is het resultaat van eeuwen turfwinning en droogmaking. Turfstekers groeven eeuwenlang veen uit de bodem als brandstof, waardoor het landoppervlak steeds lager kwam te liggen. In 1841 werd de Zuidplas — destijds nog een meer ten westen van Gouda, van Waddinxveen in het noorden tot Nieuwerkerk aan den IJssel in het zuiden — definitief drooggemalen. Wat overbleef was een polder die verder onder zeeniveau lag dan welke andere bewoonde polder in Europa.

In 1995 concludeerden meetkundigen van Rijkswaterstaat dat een veld in de Zuidplaspolder bij een eendenkooi aan de Derde Tochtweg het laagste punt van heel Nederland was: 6,74 meter onder NAP. Op 29 juni van dat jaar legde minister Jorritsma van Verkeer en Waterstaat officieel vast dat dit het laagste punt van Nederland was. In 2005 volgde een hermeting: het punt bleek inmiddels twee centimeter lager te zijn gezakt — tot 6,76 meter onder NAP. Het laagste punt van Nederland is sindsdien een nationale bezienswaardigheid die jaarlijks duizenden bezoekers trekt.

Van veenplas tot droogmakerij: een wisselend landschap

Het landschap van de Zuidplaspolder is al eeuwen in beweging. In de dertiende eeuw begon de systematische vervening van dit gebied, waarbij veen werd gewonnen dat als turf diende als brandstof voor de groeiende steden van Holland. Naarmate het veen werd vergraven, ontstonden steeds grotere waterplassen — de plassen groeiden samen tot de Zuidplas, een groot binnenmeer dat uiteindelijk in 1841 werd drooggemalen. De droogmaking was een staaltje van typisch Hollands waterbeheersingskunst: met molens en later stoomgemalen werd het meer leeggemalen en omgezet in vruchtbaar polderland.

De naam Zuidplas verwijst direct naar dit verleden: de 'zuidelijke plas', het meer dat aan de zuidkant van de veengebieden lag. Na de droogmaking werden de polders ingericht voor de landbouw, met name melkveehouderij en akkerbouw op de klei-op-veengronden. Het karakteristieke polderlandschap met zijn sloten, lintdorpen en wijde horizonnen is nog altijd bepalend voor het gezicht van de gemeente.

Gemeente Zuidplas: fusiegemeente in het Groene Hart

De gemeente Zuidplas is gevormd uit de samenwerking van voormalige gemeenten in het gebied tussen Gouda, Rotterdam en Zoetermeer. De gemeente telt ruim 45.000 inwoners en is gelegen in het Groene Hart van de Randstad — een open, agrarisch gebied dat bewust is vrijgehouden van grootschalige stedelijke bebouwing. Nieuwerkerk aan den IJssel is de grootste kern van de gemeente en ligt het dichtst bij het laagste punt van Nederland. De Zuidplaspolder is inmiddels ook een trekpleister voor fietsers en wandelaars die het bijzondere landschap van de laagste polder van Europa willen ervaren.

Begraafplaatsen in Zuidplas

De begraafplaatsen van Zuidplas en de omliggende kernen weerspiegelen de lange en gelaagde bewoningsgeschiedenis van dit bijzondere stukje Zuid-Holland. Van de vroegste turfstekers die het land letterlijk uithollden tot de moderne polderinwoners die leven op het laagste punt van Europa: de rustplaatsen van Zuidplas zijn de stille archieven van een gemeenschap die al eeuwenlang haar lot verbond met het water, de polder en de eindeloze Hollandse lucht. Het bezoeken van de begraafplaatsen van de gemeente Zuidplas betekent afdalen — letterlijk — in de diepste en meest fascinerende laag van het Nederlandse landschap.

• Gemeente: Zuidplas
• Provincie: Zuid-Holland
• Karakter: droogmakerij, laagstgelegen bewoonde polder van Europa
• Bijzonderheid: laagste punt van Nederland op -6,76 m NAP (officieel vastgesteld 1995, hermeten 2005), Zuidplas drooggemalen in 1841