Begraafplaatsen in Zaandam

Zaandam is de hoofdstad van de gemeente Zaanstad en de grootste stad van de Zaanstreek, gelegen in de provincie Noord-Holland. De stad ligt aan de westelijke oever van de rivier de Zaan en telt ruim 80.000 inwoners, waarmee zij de voornaamste kern vormt van Zaanstad. Zaandam heeft een rijke industriële en culturele geschiedenis die haar ver boven het gemiddelde Nederlandse provinciestadje verheft. De stad werd gevormd uit de samenvoeging van twee historische dorpen, Oostzaan en Westzaan, en groeide in de zeventiende en achttiende eeuw uit tot een van de meest bedrijvige industrieplaatsen van de wereld.

Het meest iconische verhaal van Zaandam is onlosmakelijk verbonden met de Russische tsaar Peter de Grote. In augustus 1697 arriveerde de leergierige vorst incognito in Zaandam, gekleed als eenvoudige timmerman en reizend onder de naam Pjotr Michailov. Zijn doel was de fameuze Zaanse scheepsbouw uit de eerste hand te bestuderen. De Zaanstreek stond in die tijd bekend als het industriële hart van Europa: op haar hoogtepunt telde de regio meer dan 700 windmolens die hout zaagden, olie persten, papier maakten en verf maalden. Tsaar Peter verbleef acht dagen in het kleine houten huisje van smid Gerrit Kist aan het Krimp, en de plek werd zo historisch beroemd dat het in 1823 voor bescherming werd overkapt door een stenen museumhal. Het Czaar Peterhuisje is vandaag de dag een rijksmonument en onderdeel van het Zaans Museum.

Op de Dam in het centrum van Zaandam staat het bronzen standbeeld van tsaar Peter de Grote, geschonken in 1911 door de Russische tsaar Nicolaas II en vervaardigd door de Russische beeldhouwer Léopold Bernstamm. Het beeld is een dagelijks herinnering aan de bijzondere band tussen Zaandam en Rusland. In 1717 keerde Peter zelfs terug voor een tweede bezoek, ditmaal openlijk als staatshoofd en logerende in Het Loo bij Apeldoorn, maar met een speciale tussenstop in Zaandam.

Naast de historische banden met Rusland is Zaandam ook bekend vanwege de impressionistische schilder Claude Monet, die in 1871 een viertal maanden in de stad doorbracht en er meer dan twintig schilderijen maakte van de Zaanse molens, vaarten en houten huizen. Het Zaans Museum herbergt een replica van zijn atelierkamer en een bijzondere collectie die zowel de Zaanse industriële cultuur als de aanwezigheid van Monet belicht. De groene houten huizen, de kenmerkende Zaanse architectuur, en de windmolens die nog altijd in de buurt van de Zaanse Schans draaien, maken van Zaandam en directe omgeving een onmisbaar cultureel erfgoed voor Noord-Holland. Wie op zoek is naar de begraafplaatsen van Zaanstad, vindt in Zaandam een stad die elke bezoeker raakt met zijn gelaagde geschiedenis, zijn maritieme erfgoed en zijn levende tradities.