Begraafplaatsen in Wemeldinge

Wemeldinge is een bijzonder dorp in de gemeente Kapelle, gelegen aan de noordoever van het Kanaal door Zuid-Beveland in de provincie Zeeland. Wie Wemeldinge kent, kent het van de mosselen, de haven en het kanaal — maar achter dat vertrouwde beeld gaat een rijke en gelaagde geschiedenis schuil die het dorp tot een van de meest interessante kernen van Zuid-Beveland maakt. Wemeldinge telt ruim twee­duizend inwoners en is daarmee de grootste kern van de gemeente Kapelle na de hoofdplaats zelf.

De naam Wemeldinge is een van de oudste in Zeeland. Hij stamt af van het Oudnederlandse Winiwaldingje, wat zoveel betekent als 'wat toebehoort aan Winiwaldi' — een persoonsnaam die verwijst naar een vroegmiddeleeuwse grondeigenaar of stamhoofd. Dorpsnamen die eindigen op -inge behoren tot de alleroudste in Zeeland en dateren doorgaans uit de vroege Middeleeuwen, vaak uit de periode voor de grote bedijkingen. Wemeldinge ontstond op een kreekrug langs de belangrijkste resterende waterloop door Zuid-Beveland, die later bij Biezelinge werd gedamd. Die strategische ligging aan het water bepaalde het karakter en de welvaart van het dorp voor eeuwen.

Tot de gemeentelijke herindeling van 1 januari 1970 was Wemeldinge een zelfstandige gemeente en een oud leengoed met eigen bestuur. Na de herindeling ging het op in de gemeente Kapelle. Maar de echte doorbraak in de geschiedenis van Wemeldinge was de opening van het Kanaal door Zuid-Beveland op 12 oktober 1866. Dit kanaal, dat de Oosterschelde verbindt met de Westerschelde en grotendeels met de hand werd gegraven, gaf Wemeldinge een sluizencomplex en daarmee een centrale functie in de scheepvaart tussen Antwerpen en de Noordzeehavens. De welvaart die het kanaal bracht was enorm: scheepswerven, handel en aanverwante bedrijvigheid floreerden rond het sluizencomplex.

Van oudsher leefden de inwoners van Wemeldinge van de visserij. De Oesterput — het water voor de kust van Wemeldinge — was zo productief dat het dorp een begrip was in de oester- en mosselcultuur van Zeeland. Mosselen en oesters werden hier gekweekt, geoogst en verscheept naar markten in binnen- en buitenland. Hoewel de schaal van de mosselvisserij in de loop der decennia is veranderd, is de naam van Wemeldinge voor veel Nederlanders onlosmakelijk verbonden met de Zeeuwse mossel. Bij laagwater is het nog steeds mogelijk om langs de stenen van de oevers oesters, mosselen en alikruiken met de hand te rapen — een directe verbinding met die eeuwenoude traditie.

Het voormalige sluizencomplex heeft een nieuwe bestemming gekregen als jachthaven: Jachthaven Wemeldinge biedt 525 vaste ligplaatsen aan de rand van Nationaal Park Oosterschelde en is een vertrekpunt voor watersporters die de Veerse Meer, de Oosterschelde of het Kanaal door Zuid-Beveland willen verkennen. Het dorp heeft zo zijn maritieme karakter behouden, maar aangepast aan de eisen van de moderne recreatievaart. De begraafplaats van Wemeldinge is de stille tegenhanger van die levendige haven — een rustplaats voor de vissers, sluis­wachters, boeren en handelslieden die dit dorp in Kapelle en Zeeland door de eeuwen heen zijn leven gaven.