Begraafplaatsen in Watergang

Watergang is een klein dorp in de gemeente Waterland, provincie Noord-Holland, gelegen midden in het karakteristieke veenweidegebied van Laag Holland. Ondanks zijn bescheiden omvang heeft Watergang een heel bijzondere eigenschap: de Dorpsstraat van Watergang staat te boek als de smalste dorpsstraat van Nederland. Deze smalle, intieme straat met zwart geteerde hooihuizen en houten straatlantaarns vormt het hart van het dorp en is een beeldbepalend stukje Nederlands erfgoed dat jaarlijks nieuwsgierige bezoekers trekt.

Watergang ontstond in de twaalfde eeuw als ontginningsnederzetting langs een hoofdontsluitingskanaal dat evenwijdig loopt aan het westelijker gelegen Noordhollandsch Kanaal. De naam verwijst direct naar deze ontstaansgeschiedenis: watergang betekent afwateringssloot, en het dorp dankt zijn naam aan de hoofdwatergang waarlangs het zich ontwikkelde. Kolonisten vestigden zich langs deze waterloop en ontgonnen het moerasachtige veenland door een stelsel van sloten te graven. Dit typische slotenpatroon van het Waterlandse veenweidegebied is tot op de dag van vandaag herkenbaar in het landschap, zowel op de grond als vanuit de lucht.

In 1640 verleenden de Staten van Holland toestemming voor de bouw van een nieuwe kerk in Watergang. Het rode bakstenen kerkgebouw, uitgevoerd in de vorm van een halve tienhoek, werd in 1642 gereed. Dit bescheiden kerkje markeert al eeuwenlang het centrum van het dorp en geeft Watergang zijn typische dorpse karakter. Aansluitend aan de kerk werd een kerkhof aangelegd — de eerste officiële begraafplaats voor de bewoners van dit afgelegen veenlandschap. Generaties Watergangse boerenfamilies vonden hier hun laatste rustplaats.

In 1916 werd Watergang hard getroffen door de grote stormvloed van de Zuiderzee. Het dorp moest worden ontruimd omdat het overstroomde. Deze ramp, die het hele Waterland-gebied trof, versnelde uiteindelijk het besluit tot aanleg van de Afsluitdijk, waarmee de Zuiderzee in 1932 werd omgevormd tot het IJsselmeer. Voor Watergang betekende dit het einde van het directe overstromingsgevaar, maar ook het verdwijnen van de visserscultuur die eeuwenlang een aanvulling vormde op de agrarische inkomsten van de dorpsbewoners.

Tot 1991 maakte Watergang deel uit van de gemeente Landsmeer. Bij de gemeentelijke herindeling per 1 januari 1991 werd het dorp samengevoegd in de nieuw gevormde gemeente Waterland. Het dorp telt tegenwoordig slechts enkele honderden inwoners en heeft daarmee zijn afgelegen, landelijke karakter grotendeels behouden. De zwart geteerde hooihuizen, de knotwilgen langs de sloten en de uitgestrekte weiden maken Watergang tot een authentiek voorbeeld van het veenweidegebied in de provincie Noord-Holland. De begraafplaats bij de historische kerk is de stille getuige van een gemeenschap die hier al meer dan acht eeuwen met het land en het water leeft.