Begraafplaatsen in Wassenaar

Wassenaar is een gemeente in de provincie Zuid-Holland, gelegen tussen Den Haag en Leiden, direct aan de Noordzeekust. De gemeente telt ruim 27.000 inwoners en staat bekend als een van de meest exclusieve woonplaatsen van Nederland: een groene, stille villagemeente die de rust van de duinen combineert met de nabijheid van de grote stad. Maar achter de statige buitenplaatsen en lommerrijke lanen verbergt zich een verleden dat recht uit een spionageroman lijkt — Wassenaar was een van de belangrijkste lanceerplaatsen van de V2-raket tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Op de avond van 8 september 1944 klonk er een oorverdovend geraas boven de daken van Wassenaar. Omwonenden zagen twee projectielen met vuurstaarten verticaal opstijgen uit de bosrijke omgeving van de Lijsterlaan en Koekoekslaan, die vervolgens met enorme snelheid westwaarts verdwenen. Het waren de eerste V2-raketten die de Duitsers vanuit Nederland afvuurden — gericht op Londen. Tussen september 1944 en maart 1945 werden vanuit Wassenaar en omgeving honderden V2's gelanceerd. Om plaats te maken voor de lanceerinstallaties moesten circa tienduizend inwoners van Wassenaar hun woning verlaten — een gedwongen evacuatie die het dorp diep trof.

De V2 en het naoorlogse erfgoed

De lanceerplaatsen — rondom de Lijsterlaan, Konijnenlaan, Koekoekslaan en Schouwweg — zijn na de oorlog geruimd, maar de herinnering eraan is levendig gebleven. In Wassenaar staat een V2-monument dat in recente jaren is vernieuwd, als herinnering aan de bewogen periode van de bezetting. De woeste duinen rondom Wassenaar dienden de Duitsers goed als dekmantel; datzelfde duinlandschap is vandaag een beschermd natuurgebied en een geliefde bestemming voor wandelaars.

• Het V2-monument aan de Schouwweg markeert de plek van een van de historische lanceerinstallaties.
• Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd op het landgoed Ter Veken een tijdelijke oorlogsbegraafplaats aangelegd voor gesneuvelde soldaten; in 1982 werd deze gesloten en de stoffelijke resten overgebracht naar andere begraafplaatsen.
• De duinen van Meijendel en Berkheide, deels op Wassenaars grondgebied, vormen een van de grootste duinreservaten van Nederland.

Buiten de oorlogsgeschiedenis heeft Wassenaar een lange traditie als verblijfplaats van de elite. Rijke Haagse families bouwden hier in de negentiende en vroege twintigste eeuw hun buitenplaatsen en villa's, aangetrokken door het milde duinklimaat en de afstand van de stadsdrukte. Die traditie van welgesteldheid en rust is tot op de dag van vandaag bewaard gebleven: Wassenaar staat consequent in de top van rijkste gemeenten van Nederland.

De begraafplaatsen van Wassenaar weerspiegelen beide gezichten van het dorp: de statige grafmonumenten van de gegoede burgerij en de ingetogen zerken van gewone inwoners, elk rustend in het groene, stille landschap dat Wassenaar zijn karakter geeft. Voor nabestaanden en historisch geïnteresseerden bieden de begraafplaatsen van Wassenaar een uniek venster op de bewogen geschiedenis van dit bijzondere stukje Zuid-Holland.