Begraafplaatsen in Waremme

Monument commémoratif 1ère et 2ème guerre mondiale

Het Monument commémoratif 1ère et 2ème guerre mondiale is een oorlogsgedenkteken in de stad Waremme (Borgworm), gelegen aan de Avenue Guillaume Joachim (postcode 4300). Het monument eert de inwoners van Waremme die het leven lieten in de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) en de Tweede Wereldoorlog (1940-1945). Waremme is de hoofdstad van het gelijknamige arrondissement in de provincie Luik en het administratieve centrum van Haspengouw. De stad heeft een rijke geschiedenis als marktcentrum voor de vruchtbare landbouwstreek errond. Het gedenkteken aan de Avenue Guillaume Joachim is een centraal herdenkingspunt voor de stad en trekt jaarlijks bezoekers, zeker rond 11 november (Wapenstilstandsdag) en 8 mei (overwinning 1945). Het monument draagt de namen van de Waremmenaren die sneuvelden in beide wereldoorlogen, onder wie soldaten die stierven bij gevechten in Loncin en Calais tijdens WO I. Naast dit monument bevindt er zich ook een gedenkplaat in het Athéneum van Waremme ter nagedachtenis aan oud-leerlingen die in beide wereldoorlogen vielen. Let op: dit is een herdenkingsmonument, geen begraafplaats. Er zijn geen graven aanwezig. Het monument is vrij toegankelijk in de openlucht aan de Avenue Guillaume Joachim in Waremme.

Ancien cimetière de Lantremange

Het Ancien cimetière de Lantremange is de historische oud-gemeentelijke begraafplaats van Lantremange, een deelgemeente van Waremme in de provincie Luik. De begraafplaats ligt aan de Rue Edmond Leburton en is dag en nacht vrij toegankelijk. Lantremange was tot 1976 een zelfstandige gemeente, waarna het werd opgenomen in de fusiegemeente Waremme, de hoofdplaats van het gelijknamige arrondissement in de Hesbaye. Dit is het vruchtbare leemplateau tussen Luik en Namen, van oudsher het graanschuur van Wallonië. Het oude kerkhof van Lantremange bezit een bijzondere historische waarde. Rondom de kerk van Sint-Sebastiaan, herbouwd in 1853 naar plannen van architect Hubert Froment, bevinden zich funeraire monumenten uit de 14e tot en met de 19e eeuw. Grafstenen uit de 14e eeuw getuigen van de diepgewortelde aanwezigheid van een middeleeuwse gemeenschap op deze plek. Het interieur van de Sint-Sebastiaanuskerk is versierd met rijke neo-barokke meubels, gecreëerd door getalenteerde ambachtslieden in de tweede helft van de 19e eeuw. In de buurt van de kerk, aan nr. 58 van de Rue E. Leburton, is de oude molen van Lantremange te bewonderen, met een prachtig herenhuis uit het begin van de 18e eeuw. Al in 1278 wordt er een banmolen vermeld in Lantremange, een molen waar de inwoners verplicht hun graan moesten laten malen. Op de locatie 'Aux Quatre Abias' lopen sporen van een Romeinse weg die loodrecht kruist met een oud holle weg, wat de prehistorische en Gallo-Romeinse bewoning van deze plek bevestigt. De Belgische parlementariër Edmond Leburton, naar wie de straat is vernoemd, was een Waremme-politicus van nationale faam; zijn naam heeft zijn sporen nagelaten in het straatbeeld van Lantremange. De begraafplaats is toegankelijk voor bezoekers; de parking is rolstoeltoegankelijk. Waremme beheert zijn begraafplaatsen via de dienst Sépultures bereikbaar via 019 679 972. De kerk van Sint-Sebastiaan in Lantremange is ook een bedevaartsoord geweest in vroegere eeuwen: de heilige Sebastiaan werd traditioneel aangeroepen tegen de pest en besmettelijke ziekten. In de nabijheid van het 'Ancien cimetière' bevinden zich ook sporen van historische bebouwing die teruggaat tot de late Middeleeuwen. Lantremange grenst aan andere dorpen van de Hesbaye, zoals Oleye, Bovenistier en Trognée, allen met hun eigen erfgoed en hun eigen historische begraafplaatsen. De Rue Edmond Leburton, die langs de begraafplaats loopt, eert Edmond Leburton (1915-1997), een socialist uit de streek van Huy-Waremme die van 1973 tot 1974 minister-president van België was — een van de weinige keren dat de regio Hesbaye een topfiguur van nationale faam voortbracht. Waremme is de arrondissementshoofdplaats van Hesbaye-Liège en biedt een uitgebreid dienstaanbod voor inwoners en bezoekers van de fusiegemeente. De dienst Sépultures van Waremme beheert alle begraafplaatsen op het grondgebied van de gemeente en is bereikbaar via +32 19 679 972 of via waremme.be voor alle vragen omtrent begraving, grafconcessies, onderhoud en bezoekmogelijkheden. Bezoekers die geïnteresseerd zijn in de rijke Hesbaayse cultuur kunnen ook terecht in de plaatselijke heemkundige kringen en gemeentelijke archieven, die een uitgebreide blik werpen op de eeuwenoude bewoningsgeschiedenis van dit leemplateau. Het open Hesbaayse landschap, de brede akkervelden, de pittoreske dorpskernen en de Gallo-Romeinse sporen maken Waremme en zijn deelgemeenten tot een boeiende bestemming voor cultuurtoerisme en genealogisch onderzoek. De knooppuntfietsroutes in de provincie Luik verbinden de dorpen van Waremme met naburige gemeente en met de grotere steden Luik en Sint-Truiden. De typische Waalse begraaplaatscultuur met haar blauwe hardsteen, familieconcessies, oorlogsmonumenten en seizoensgebonden bloemenversieringen zorgt voor een sfeervolle, ingetogen omgeving die bezoekers uitnodigt tot stille herdenking. Genealogen en familieonderzoekers kunnen er informatie vinden over de families die eeuwenlang in dit Hesbaays dorp geworteld waren. De plaatselijke heemkundige kringen bewaren aanvullende documentatie over de begravenen en over de lokale familiegeschiedenissen van Waremme en omgeving. De open ligging van het oude kerkhof van Lantremange, omgeven door de Hesbaayse akkers en het zachte heuvellandschap, maakt het tot een van de rustigste herdenkingsplaatsen van het arrondissement Waremme.

Cimetière d'Oleye

Het Cimetière d'Oleye is de gemeentelijke begraafplaats van Oleye, een deelgemeente van Waremme in de provincie Luik. De begraafplaats ligt aan de Rue de Saint-Trond in Oleye en is dag en nacht vrij toegankelijk. Ze valt onder het beheer van de stad Waremme via de dienst Sépultures, bereikbaar via 019 679 972. Oleye is een Hesbaays dorp dat zijn bestaan al kent vanuit de 10e eeuw, maar waarvan de vroegste menselijke sporen teruggaan tot het midden van het 6e millennium voor Christus — het neolithicum. In de Middeleeuwen was Oleye eerst eigendom van de Germaanse keizer tot aan Othon II, die bij charter van 15 oktober 980 de villa van Oleye overdroeg aan de Abdij van Saint-Denis-lez-Paris. In het begin van de 14e eeuw kwam het dorp in handen van het graafschap Loon, en in 1362 werd het ingelijfd bij het Prinsbisdom Luik, waar het bleef tot de Revolutie. Vlakbij de begraafplaats, langs de Rue de Saint-Trond, bevinden zich de indrukwekkende tumuli van Oleye: grote aarden grafheuvels uit de vroege ijzertijd die de gecremeerde resten bevatten van welgestelde civiele bewoners, landeigenaren of veteranen uit de Gallo-Romeinse periode. Deze tumuli zijn beschermd als archeologisch monument en zijn een van de meest bijzondere prehistorische relikwieën van de Hesbaye. De Sint-Dionisiuskerk van Oleye is een architecturaal overblijfsel van hoge ouderdom: de toren dateert uit de 12e of 13e eeuw, ingebouwd in een schip uit 1683. Dit gebouw doet al eeuwen dienst als hart van de gemeenschap. Oleye werd in 1970 — zeven jaar voor de grote gemeentefusie — al bij Waremme gevoegd. Waremme zelf is de arrondissementshoofdplaats van Hesbaye, een regio van weids akkerlandschap, middeleeuwse dorpskernen en rijke archeologie op de leembodem tussen Luik en Tienen. De tumuli van Oleye vormen een van de zeldzaamste prehistorische vindplaatsen van de Hesbaye. Ze zijn te bezichtigen langs de Sint-Truidenseweg die ook langs de begraafplaats loopt. Archeologisch onderzoek heeft uitgewezen dat de tumuli dateren uit de vroege ijzertijd (8e-7e eeuw voor Christus) en dat de begravenen tot de elite van de lokale gemeenschap behoorden: rijke grondbezitters of veteranen. Deze grafheuveltraditie maakt Oleye tot een opmerkelijk continuüm van begrafeniscultuur door de eeuwen heen — van de ijzertijdtumuli over de middeleeuwse kerk tot de hedendaagse gemeentelijke begraafplaats. De kerk van Sint-Dionysius van Oleye, vlakbij de begraafplaats gelegen, heeft een romaanse toren uit de 12e of 13e eeuw en is een van de oudste kerkgebouwen van de regio Waremme. Dit bouwkundig erfgoed maakt Oleye tot een bezoekwaardige bestemming op de erfgoedroutes van de Hesbaye. Waremme is de arrondissementshoofdplaats van Hesbaye-Liège en biedt een uitgebreid dienstaanbod voor inwoners en bezoekers van de fusiegemeente. De dienst Sépultures van Waremme beheert alle begraafplaatsen op het grondgebied van de gemeente en is bereikbaar via +32 19 679 972 of via waremme.be voor alle vragen omtrent begraving, grafconcessies, onderhoud en bezoekmogelijkheden. Bezoekers die geïnteresseerd zijn in de rijke Hesbaayse cultuur kunnen ook terecht in de plaatselijke heemkundige kringen en gemeentelijke archieven, die een uitgebreide blik werpen op de eeuwenoude bewoningsgeschiedenis van dit leemplateau. Het open Hesbaayse landschap, de brede akkervelden, de pittoreske dorpskernen en de Gallo-Romeinse sporen maken Waremme en zijn deelgemeenten tot een boeiende bestemming voor cultuurtoerisme en genealogisch onderzoek. De knooppuntfietsroutes in de provincie Luik verbinden de dorpen van Waremme met naburige gemeente en met de grotere steden Luik en Sint-Truiden. De typische Waalse begraaplaatscultuur met haar blauwe hardsteen, familieconcessies, oorlogsmonumenten en seizoensgebonden bloemenversieringen zorgt voor een sfeervolle, ingetogen omgeving die bezoekers uitnodigt tot stille herdenking. Genealogen en familieonderzoekers kunnen er informatie vinden over de families die eeuwenlang in dit Hesbaays dorp geworteld waren. De plaatselijke heemkundige kringen bewaren aanvullende documentatie over de begravenen en over de lokale familiegeschiedenissen van Waremme en omgeving.

Cimetière de Bettincourt

Het Cimetière de Bettincourt is de gemeentelijke begraafplaats van het dorp Bettincourt, een deelgemeente van Waremme in de Luikse Hesbaye. De begraafplaats is gelegen langs de Rue de la Barrière en weerspiegelt de eeuwenoude geschiedenis van dit kleine landbouwdorp aan de rand van de stad Waremme. Bettincourt wordt al in de 14e eeuw vermeld in historische bronnen: in 1314 bestond er reeds een kerk in het dorp. De huidige Sint-Lambertuskerk werd gebouwd in 1771 op initiatief van Amand van den Steen de Jehay, wereldlijk abt van Amay, ter vervanging van een vervallen oudere kerk. In de muur van het oude kerkgebouw is een grafzerk met het familiewapen van de familie Boden ingemetseld, een stille getuige van de lokale adelsgeschiedenis. Bettincourt heeft ook een belangrijke prehistorische dimensie: aan de rand van het dorp is een Mousterien-site gekend, daterend uit de Midden-Steentijd, al heeft die nog niet de aandacht gekregen van systematische opgravingen. Hiermee sluit het dorp aan bij het rijke archeologische erfgoed van de Hesbaye, een regio die al depuis het Neolithicum continu bewoond is geweest. In de 20e eeuw onderging Bettincourt een sterke verstedelijking: na de Tweede Wereldoorlog werden er talrijke woningen gebouwd buiten de oorspronkelijke dorpskern, waardoor het dorp gaandeweg vergroeid raakte met de stad Waremme. Toch bewaart de dorpsbegraafplaats haar eigen karakter en huisvest ze de graven van generaties landbouwersfamilies die de Hesbayeplateaugeschiedenis schreven. De begraafplaats is 24 uur per dag toegankelijk en beschikt over rolstoeltoegankelijke voorzieningen en parking. Ze wordt beheerd door de stad Waremme, die ook de zeven andere begraafplaatsen van de fusiegemeente onderhoudt.

Cimetière de Bleret

Het Cimetière de Bleret is de dorpsbegraafplaats van Bleret, een van de historische deelgemeenten van Waremme in de provincie Luik. De begraafplaats ligt langs de Rue Abbé Fernand Magnée, genoemd naar een lokale geestelijke, en vormt samen met de Sint-Mauritiuskerk het religieuze hart van het dorp. Bleret heeft diepe middeleeuwse wortels. In 1278 verkocht Guillaume de Hemricourt, bijgenaamd "Malclerc", de heerlijkheid Bleret aan het Kapittel van Sint-Denis in Luik, dat het domein tot het einde van het Ancien Régime in bezit hield. Dezelfde oorkonde maakt melding van de molen van Lantremange: de inwoners van Bleret waren verplicht hun graan te laten malen in de banmolen van het naburige Lantremange. De dorpskerk van Bleret, gewijd aan de heilige Mauritius, is van grote historische waarde. De indrukwekkende toren, opgebouwd uit kalksteen en zandsteenblokken, dateert uit de 14e-15e eeuw en is een van de markante Romaanse overblijfselen in de streek. Bij archeologisch onderzoek werd in Bleret een sigillata aardewerkbeker uit de 2e eeuw gevonden, bewaard in het Curtius Museum in Luik — bewijs van Gallo-Romeinse bewoning op het Hesbaayeplateaugebied. Het dorp telt ook een waardevol ruraal erfgoed: aan de kruising van de straten L. Maréchal en A. de Lantremange bevinden zich vier hoevecomplexen in carré-opstelling, typisch voor de landbouwarchitectuur van de Luikse Hesbaye. De begraafplaats, toegankelijk 24 uur per dag, herbergt de graven van de families die dit agrarische landschap door de eeuwen heen hebben gevormd.

Cimetière de Bovenistier

Het Cimetière de Bovenistier is de gemeentelijke begraafplaats van Bovenistier, een deelgemeente van Waremme in de Luikse Hesbaye. De begraafplaats is gelegen aan de Rue Joseph Nicolas en maakt deel uit van een uitzonderlijk bewaard dorpsensemble op het Hesbaayeplateau. Bovenistier wordt beschouwd als het enige dorp van de Waremme-entiteit dat zijn uitgesproken ruraal karakter volledig heeft bewaard — het siert zich dan ook als "het meest typische Hesbaayedorp." De gebouwen, opgetrokken in baksteen en mergel, schikken zich langs een complex net van straatjes. In het hart van het dorp vormt een monumentale vierkante hoeve — daterend uit de 16e, 17e en 19e eeuw — samen met de pastorie en de kerk een architecturaal ensemble van zeldzame kwaliteit. De Sint-Vincentiuskerk, gebouwd in 1857 naar plannen van Luiks architect Hubert Froment in neogotische stijl, staat tegenover die imposante hoevegebouwen. De combinatie van kerk, presbyteer en kasteelhoeve op één dorpsplein is kenmerkend voor de Hesbaayetraditie van compacte, beschermde dorpsgemeenschappen. In november 1992 sloot de stad Waremme een overeenkomst met het Waals Gewest voor een plattelandsrenovatie-operatie in Bovenistier. Die leidde onder meer tot de bouw en inrichting van het dorpshuis en in 1998 tot de reconstructie van een gemeenschappelijke oven — symbolen van het hernieuwde gemeenschapsleven. De dorpsbegraafplaats, 24 uur per dag toegankelijk, is het stille archief van al die generaties die dit modellandschap van de Hesbaye hebben bewaard.

Cimetière de Grand-Axhe

Het Cimetière de Grand-Axhe is de dorpsbegraafplaats van Grand-Axhe, een deelgemeente van Waremme in de provincie Luik. De begraafplaats ligt langs de Rue de Prâle aan de westelijke rand van het Waremme-grondgebied, in een valleilandschap langs de Geer. Grand-Axhe is een dorp met een uitzonderlijk rijke geschiedenis. De naam "Axhe" verwijst naar het Latijn voor een geheel van moerasachtige gronden langs een rivier — hier de Geer — en het dorp zou zijn ontstaan op de natte, vruchtbare oevers van die rivier. Al in 805 wordt het dorp vermeld in een oorkonde: Nebelon, een familielid van Karel de Grote, schonk zijn bezittingen te "Hasca super Jachara" aan de abdij van Saint-Denis bij Parijs. Hiermee behoorde het gehele dorp toe aan dat machtige klooster. De Sint-Deniskerk van Grand-Axhe is mogelijk van zeer vroege oorsprong: in het Luikse Museum voor Religieuze en Maaslandse Kunst wordt een wijdingssteen uit de 8e eeuw bewaard, gevonden bij de afbraak van de oude parochiekerk in 1751. Dat maakt Grand-Axhe tot een van de vroegst gedocumenteerde kerkstichtingen in de Hesbaayeregio. Op prehistorisch vlak werden op het grondgebied van Grand-Axhe en het naburige Oleye stenen werktuigen gevonden, waaronder schrabbers en bifacialen, alsook een grote hoeveelheid vuursteen afval. Een uitgestrekte Gallo-Romeinse nederzetting, die zich hoofdzakelijk op het grondgebied van Berloz bevindt, strekt zich ook uit naar Grand-Axhe aan de linker Geeroever. De dorpsbegraafplaats voegt zich in die lange bewoningsketen als de hedendaagse schakel van een dorp dat bijna twaalfhonderd jaar gedocumenteerde geschiedenis telt.

Cimetière de Lantremange

Het Cimetière de Lantremange is de gemeentelijke begraafplaats van Lantremange, een van de deelgemeenten van Waremme in de Luikse Hesbaye. De begraafplaats is gelegen langs de Chaussée Romaine — de oude Romeinse heerweg — en sluit daarmee aan bij het rijke historische landschap van dit valleidorp. Lantremange dankt zijn bekendheid grotendeels aan zijn middeleeuwse molen op de Geer. In een oorkonde van 1 augustus 1278, uitgevaardigd door het Collegiale Kapittel van Sint-Denis in Luik, wordt bepaald dat Guillaume de Hemricourt — bijgenaamd "Malclerc" — de inwoners van Bleret kon verplichten hun graan te laten malen in zijn banmolen te Lantremange. Die "molen van Lantremange" was daarmee de eerste landbouwnijverheid van de Hesbaye en hield een monopoliepositie ten aanzien van de naburige dorpen. De molen werd in 1278 gebouwd op de Geer en in de 18e eeuw grondig gerenoveerd; het voormalige molengebouw, nu een weelderige residentie uit het begin van de 18e eeuw aan Rue E. Leburton 58, is als monument beschermd. De ligging aan de Chaussée Romaine is geen toeval: de Romeinse heerweg die Bavay met Keulen verbond liep dwars door de Hesbaayeregio en stimuleerde de vestiging van nederzettingen en villae langs zijn trace. Lantremange profiteerde van die gunstige ligging voor handel en transport. De begraafplaats van Lantremange, 24 uur per dag toegankelijk, is de rustplaats van de generaties boeren, molenaarsfamilies en dorpsbewoners die dit hoekje van de Hesbaayeovervloed hebben opgebouwd. Ze vormt een essentieel onderdeel van het collectieve geheugen van een dorp dat zijn maalrecht eeuwenlang verdedigde.

Cimetière de Waremme

Het Cimetière de Waremme is de hoofdbegraafplaats van de stad Waremme, hoofdplaats van de Luikse Hesbaye. De begraafplaats is gelegen aan de Rue du Moulin en herbergt naast de burgerlijke graven ook een militaire sectie met oorlogsgraven uit beide wereldoorlogen, reden waarom ze als oorlogsbegraafplaats is geclassificeerd. Waremme is de onbetwiste hoofdstad van de Hesbaye, een vruchtbare leemplateauregio waar graan en suikerbieten samen goed zijn voor 70% van het landbouwareaal. Al in een oorkonde van 5 februari 1078 wordt Waremme vermeld als domein van de Luikse kerk — een tekst die geldt als de eigenlijke geboorteakte van de stad. Rond een 11e-eeuws kasteel, dat omstreeks 1840 werd gesloopt, groeide een stedelijke gemeenschap die uitgroeide tot de economische motor van de Hesbaye. Het Waremme-grondgebied was al continu bewoond sinds het Neolithicum. Tijdens de Gallo-Romeinse periode werden meerdere villae opgericht langs de befaamde heerweg Bavay-Keulen. Op de begraafplaats aan de Rue du Moulin bevinden zich dan ook militaire graven van Belgische soldaten en geallieerde militairen die sneuvelden tijdens de achterhoedegevechten van mei 1940, toen de Wehrmacht de Hesbaayeregio in razend tempo doorkruiste. De Commonwealth War Graves Commission (CWGC) onderhoudt de graven van Britse en Commonwealth-militairen met haar kenmerkende witte zerken, zonder onderscheid tussen rang of afkomst. De stad Waremme beheert in totaal acht begraafplaatsen verspreid over haar deelgemeenten. De hoofdbegraafplaats aan de Rue du Moulin is het meest omvangrijke en het enige dat een officiële militaire sectie omvat. Ze is 24 uur per dag toegankelijk.

Église Notre-Dame du Tumulus

Eglise Protestante Elim Waremme

Église Saint-Pierre