Begraafplaatsen in Wanneperveen

Wanneperveen is een typisch Overijssels lintdorp in de gemeente Steenwijkerland, gelegen in het noordwesten van Overijssel, op circa zeven kilometer ten westen van Meppel en aan de rand van het Nationaal Park Weerribben-Wieden. Het dorp telt een kleine duizend inwoners en strekt zich uit langs de dijken en vaarten van een voormalig hoogveengebied dat door de eeuwen heen systematisch is ontgonnen. Die lintstructuur is geen toeval maar een direct gevolg van de manier waarop het veen werd afgegraven: vanuit het Meppelerdiep trokken ontginners steeds dieper het veen in, en langs de ontgonnen stroken bouwden zij hun boerderijen en huizen in een lange, dunne lijn.

De naam Wanneperveen duikt voor het eerst op in officiële stukken in het jaar 1284, wat het dorp een aantoonbare geschiedenis van meer dan zeven eeuwen geeft. Het dorp vierde in 1984 dan ook uitbundig zijn 700-jarig bestaan. De naamverklaring is geografisch van aard: 'wan' of 'wanne' verwijst naar het Germaanse woord voor 'weinig' of 'zwak', terwijl 'epe' of 'apa' in oude talen water betekent. Wanneperveen is dus vernoemd naar een kleine, zwak stromende waterloop die ooit door het gebied liep — een rivier die al lang is verdwenen maar wiens naam in het dorp voortleeft. De toevoeging 'veen' duidt uiteraard op het uitgestrekte hoogveen dat hier eeuwenlang de bovengrond vormde.

Het dorp is vermoedelijk ontstaan in de dertiende eeuw, toen ontginners vanuit het Meppelerdiep het veen begonnen af te graven. Veengraverij was een moeizame maar lucratieve bezigheid: de gedroogde turfblokken werden per schuit over de vaarten vervoerd naar de steden van Holland en Utrecht, waar turf de voornaamste brandstof was voor huishoudens, bakkerijen en industrieën. Maar de ontginning had een keerzijde: naarmate meer veen werd afgegraven, daalde de bodem en werd het land nat en ongeschikt voor bewoning en landbouw. Na de vijftiende eeuw verschoof de kern van Wanneperveen geleidelijk naar het oosten, weg van de laagst gelegen en natste delen van het veengebied. Die geografische verschuiving is zichtbaar in de structuur van het dorp tot op de dag van vandaag.

Religieus heeft Wanneperveen een bijzondere historische band met het protestantisme. De kerk van Wanneperveen is al in gebruik sedert 1502, wat het tot een van de vroegst vermelde kerkgemeenschappen van dit deel van Overijssel maakt. De protestantse traditie is in het dorp altijd sterk geweest, ook tijdens de Reformatie en de turbulente eeuwen die volgden. De kerk vormt tot op de dag van vandaag het geografische en sociale middelpunt van het lintdorp, omgeven door de begraafplaats waar generaties Wanneperveense families hun laatste rustplaats vonden. Bestuurlijk maakte Wanneperveen deel uit van de gemeente Brederwiede — samen met Giethoorn, Blokzijl en Vollenhove — tot 1 januari 2001, toen Brederwiede fuseerde met Steenwijk en IJsselham tot de nieuwe gemeente Steenwijkerland.

Wanneperveen is vandaag een dorp dat rust, ruimte en natuur biedt in de directe nabijheid van het Nationaal Park Weerribben-Wieden. Fietsers en kanoërs verkennen vanuit het dorp de petgaten, rietvelden en vaarten van een van de mooiste laagveenlandschappen van Europa. De combinatie van een authentiek lintdorp met een rijke veenontginningsgeschiedenis en een ligging direct aan het nationaal park maakt Wanneperveen tot een bijzondere plek in de gemeente Steenwijkerland en de provincie Overijssel. De begraafplaats weerspiegelt het karakter van het dorp: ingetogen, protestants en diep geworteld in een landschap dat door mensenhanden is gevormd maar langzaam terugkeert naar de natuur.