Begraafplaatsen in Velsen Noord

Velsen Noord is een wijk en voormalige zelfstandige kern in de gemeente Velsen, provincie Noord-Holland. Het telt 1 begraafplaats en is onlosmakelijk verbonden met de industriële geschiedenis van de Kennemerkust: Velsen Noord is de wijk die ontstond in de schaduw van de Hoogovens en het Noordzeekanaal.

De wijk dankt haar bestaan direct aan de aanleg van het Noordzeekanaal, dat tussen 1865 en 1876 werd gegraven. Dit kanaal doorsneed het oorspronkelijke dorp Velsen en creëerde de scheiding tussen noord en zuid die tot op de dag van vandaag het karakter van de gemeente bepaalt. Het noordelijke deel werd aanvankelijk Wijkeroog genoemd en droeg die naam tot omstreeks 1920, waarna de naam Velsen-Noord in zwang raakte om het te onderscheiden van het zuidelijke deel.

De werkelijke motor achter de groei van Velsen Noord was de vestiging van de Koninklijke Nederlandsche Hoogovens en Staalfabrieken in 1918, direct aan het Noordzeekanaal. De reusachtige staalfabriek, tegenwoordig bekend als Tata Steel, veranderde Velsen Noord van een bescheiden kanaalwijk in een volwaardige arbeidersstad. De industrie trad zelfs op als woningbouwer: een groot deel van de woning- en villabouw in de jaren 1920 en 1930 werd uitgevoerd in opdracht van de Hoogovens zelf, om arbeiders en technici te huisvesten. Dit gaf wijken een karakteristieke, planmatig gebouwde uitstraling die nog altijd herkenbaar is in de straten rondom het fabriekscomplex.

De Westerbegraafplaats aan de Havenkade werd op 1 april 1896 geopend en diende als begraafplaats voor de groeiende arbeidersgemeen­schap in de wijk. De begraafplaats weerspiegelt de geschiedenis van de industriearbeiders, havenwerkers en gezinnen die Velsen Noord groot maakten. Naast de Westerbegraafplaats kent Velsen Noord ook het H. Jozefkerkhof, dat getuigt van de sterke rooms-katholieke gemeenschap die zich door de komst van arbeiders uit het zuiden van het land in de wijk vestigde.

Vandaag de dag biedt Velsen Noord een mix van oud en nieuw: historische arbeidersbuurten, hedendaagse woonwijken en de imposante industriële silhouetten van Tata Steel aan de horizon. Het is een wijk die het verhaal vertelt van Nederland als industrienatie, van de kracht van georganiseerde arbeid en van de gemeenschappen die rondom grote fabrieken groeiden aan de oevers van het Noordzeekanaal in Noord-Holland.

Velsen Noord is ook verbonden met de rest van de gemeente via de Wijkertunnel, geopend in 1966, die een vaste oeververbinding biedt over het Noordzeekanaal. Eerder was men aangewezen op veerboten, wat het geïsoleerde karakter van de noordoever lang in stand hield. De begraafplaatsen van Velsen Noord zijn daarmee ook een spiegel van die relatieve geslotenheid: een eigen gemeenschap, met eigen tradities, eigen kerken en eigen rustplaatsen voor de doden.