Begraafplaatsen in Ukkel

Ukkel (Frans: Uccle) is een van de meest groene en welgestelde gemeenten van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. De gemeente telt ruim 80.000 inwoners en grenst in het zuiden aan het Zoniënwoud, waardoor ze een bijzonder karakter heeft: half stad, half natuur. Het reliëf van Ukkel is uitgesproken heuvelachtig — een herinnering aan de geologische rand tussen het Brabantse plateau en de lager gelegen vlakte van de Zennevallei. De woonwijken liggen verscholen tussen parken, villa's en groene lanen, wat Ukkel zijn reputatie als een van de mooiste woonplaatsen van Brussel heeft bezorgd.

Rijke geschiedenis van Ukkel

De vroegste sporen van menselijke bewoning op het grondgebied van Ukkel dateren uit de prehistorie. In de Middeleeuwen maakte Ukkel deel uit van het hertogdom Brabant en was het een agrarische gemeente met verspreide gehuchten zoals Calevoet, Stalle en Neerstalle. De Ukkelbeek — een zijrivier van de Zenne — speelde een centrale rol in de vroege economie van de gemeente, met molens langs haar oevers. Pas in de negentiende eeuw begon Ukkel zich snel te ontwikkelen als residentiële gemeente voor de Brusselse burgerij, die de drukte van de stad ontvluchtte voor de rust van de heuvels en de bossen ten zuiden van de hoofdstad.

Architecturaal is Ukkel een schatkamer van eclectisme en art nouveau. Talrijke villa's en burgerhuizen uit het einde van de negentiende en het begin van de twintigste eeuw sieren de gemeente. Ukkel herbergt ook het Observatorium van Ukkel, opgericht in 1890, dat tot op heden meteorologische en seismologische metingen uitvoert en een internationaal erkend wetenschappelijk centrum is.

De begraafplaats van de Dieweg — romantische ruïne

Het absolute hoogtepunt op funerair gebied in Ukkel is de begraafplaats van de Dieweg, een van de meest bijzondere en mysterieuze begraafplaatsen van België. De begraafplaats werd in 1866 aangelegd tijdens een hevige choleraepidmie, op grond die gravin Coghen aan de gemeente schonk. Na uitbreidingen in 1902, 1906 en 1923 werd de begraafplaats in 1958 definitief gesloten voor reguliere begrafenissen. Sindsdien heeft de natuur er vrij spel gekregen: bomen wortelen door grafstenen, klimop omhult engelen en kruisen, en een dicht bladerdak filtert het licht tot een filmisch groen schemer.

Dit maakt de Dieweg-begraafplaats tot een romantische ruïne van de eerste orde, populair bij fotografen, schrijvers en wandelaars uit heel Europa. De site werd in 1997 volledig beschermd als monument en landschap. Ondanks de sluiting werden er na 1958 toch nog twee uitzonderlijke begrafenissen toegestaan: die van striptekenaar Hergé (Georges Remi, gestorven in 1983) en violist Philippe Hirshhorn (gestorven in 1996). Op de begraafplaats zijn ook werken te vinden van architect Victor Horta, die hier grafmonumenten ontwierp voor welgestelde Ukkelse families.

Andere begraafplaatsen en funerair erfgoed

Naast de Dieweg beschikt Ukkel ook over de gemeentelijke begraafplaats aan de Verrewinkelstraat, die nog in gebruik is. De rijke funeraire cultuur van Ukkel weerspiegelt de sociale samenstelling van de gemeente: welgestelde burgerlijke families lieten indrukwekkende grafmonumenten optrekken in stijlen van neoclassicisme en neogotiek tot de sierlijke lijnen van de art nouveau. Wie de begraafplaatsen van Ukkel bezoekt, begeeft zich in een van de meest boeiende funeraire landschappen van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

• Gemeente: Ukkel
• Provincie: Brussels Hoofdstedelijk Gewest
• Bijzonderheid: begraafplaats van de Dieweg (1866), beschermd monument 1997, graf van Hergé
• Karakter: residentieel, groen, heuvelachtig, Zoniënwoud