Begraafplaatsen in Twenterand

Twenterand is een gemeente in de provincie Overijssel, gelegen op de grens van twee historisch-geografische regio's: Twente en Salland. De naam Twenterand — letterlijk de rand van Twente — verwijst naar die ligging: de gemeente vormt als het ware de westelijke zoom van het Twentse landschap, waar de kenmerken van de Twentse stuwwallen overgaan in de veengebieden en kleipolders van Salland. De gemeente telt circa 34.000 inwoners en omvat een groot aantal kernen, waaronder Vriezenveen, Vroomshoop, Den Ham, Westerhaar-Vriezenveensewijk, Bruinehaar en Langeveen.

De gemeente Twenterand is een relatief jonge bestuurlijke eenheid. Zij werd opgericht op 1 januari 2001 als gevolg van de fusie van de gemeenten Den Ham en Vriezenveen. Op 1 juli 2002 werd de naam definitief vastgesteld als Twenterand. Toch reiken de historische wortels van de kernen in deze gemeente veel verder terug. De kolonisatie van het veengebied rondom Vriezenveen begon al in de veertiende eeuw, toen rond 1323 kolonisten onder leiding van Raed van Beugelskamp de eerste wijken in het veen groeven. De voormalige gemeente Den Ham had haar eigen middeleeuwse wortels: zij werd in 1811 afgescheiden van het schoutambt Ommen en heeft een Gereformeerde kerk die teruggaat tot de veertiende eeuw.

Het landschap van Twenterand is opvallend divers. In het oosten domineren de hogere zandgronden en stuwwalruggen die karakteristiek zijn voor Twente; in het westen gaan deze over in de lager gelegen veengebieden en kleigronden. Dit gecombineerde landschap heeft geleid tot een even gevarieerde economische geschiedenis: in de hogere gebieden domineerde van oudsher de landbouw op de essen, terwijl in de lagere veengebieden de grootschalige vervening de toon zette — met de bijbehorende kanalensystemen, veenarbeiders en veenkoloniale nederzettingen. De Engbertsdijksvenen, gelegen op het grondgebied van de gemeente, zijn inmiddels een beschermd Natura 2000-gebied en een van de grootste hoogveenrestanten van Nederland.

Bijzonder is de handelsgeschiedenis van het gebied. Vriezenveen, de grootste kern van Twenterand, verwierf in de achttiende en negentiende eeuw internationale bekendheid door de handel met Rusland. De zogenaamde 'Rusluie' — Vriezenveense handelaars — verdienden hun brood in Sint-Petersburg, waar zij op de beroemde Nevski Prospekt winkels runden. Deze unieke connectie met Rusland heeft Vriezenveen een plaats gegeven in de Canon van Overijssel en tekende het karakter van de gemeenschap voor generaties.

Twenterand biedt ook rijke mogelijkheden voor natuur en recreatie. De Engbertsdijksvenen, het Zandstuvebos bij Vroomshoop, de kanaalroutes en de fiets- en wandelpaden door het Twentse coulisselandschap trekken jaarlijks duizenden bezoekers. De gemeente is onderdeel van de toeristische regio Visit Twente en werkt samen met omliggende gemeenten aan de promotie van het groene, landelijke karakter van dit deel van Overijssel. De begraafplaatsen verspreid over de kernen van Twenterand vertellen het verhaal van een gemeente die geboren is uit veen en zand, gevormd door handel en arbeid, en bewaard gebleven als een authentiek stuk Overijssels erfgoed.