Begraafplaatsen in Tubbergen

Tubbergen is een dorp en de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente in het noorden van Twente, provincie Overijssel. Met bijna 5.800 inwoners en een oppervlakte van ruim 17 vierkante kilometer is Tubbergen het bestuurlijke en culturele hart van de gemeente Tubbergen, een uitgestrekte gemeente die het landelijk karakter van Noord-Twente belichaamt. Het dorp ligt op coördinaten 52°24' N en 6°46' O, in een heuvelachtig, groen coulisselandschap van essen, houtwallen en boerenerven dat kenmerkend is voor dit deel van Overijssel. De naam Tubbergen wordt traditioneel verklaard als 'tussen de bergen', al is die etymologie niet onomstotelijk vastgesteld; in historische bronnen verschijnt de naam ook als Tubberg, Tuberghe en Ubbergen.

De religieuze dimensie van Tubbergen is uitzonderlijk sterk en bepaalt voor een groot deel het karakter van het dorp en de gehele gemeente. Tubbergen gold lange tijd als een van de meest katholieke gemeenten van Nederland, met kerkgangcijfers en CDA-stemstempercentages die het dorp decennialang onderscheidden van de rest van het land. Het sprekendste monument van dat katholicisme is de Sint-Pancratiusbasiliek, een rooms-katholieke kerk met een gotische toren uit de zestiende eeuw en een neogotisch schip dat later werd toegevoegd. In 2000 verhief de kerk deze kerk tot basiliek — een bijzondere kerkelijke erkenning die slechts aan weinige kerken in Nederland is verleend en Tubbergen een bijzondere religieuze status geeft binnen het bisdom Groningen-Leeuwarden.

Op het Tubbergse Es — de karakteristieke open essengrond die het hart van het dorp vormt — staat het standbeeld van Herman Schaepman (1844–1903), de beroemde dichter-priester-politicus die in Tubbergen werd geboren. Schaepman was een van de grondleggers van de Nederlandse katholieke politiek en een van de meest invloedrijke geestelijken van zijn tijd. Het standbeeld, een werk van beeldhouwer August Falise, werd op 11 augustus 1927 onthuld en is sindsdien het symbool bij uitstek van Tubbergens trots op haar bekendste inwoner. Naast Schaepman is Tubbergen de geboorteplaats van schrijfster Marie Koopmans (1888–1979) en astronoom Harm Habing (1937).

Tubbergen heeft ook een bijzondere motorsportgeschiedenis. Tot in 1984 vonden er internationale motorraces plaats op een stratencircuit in het dorp — een ongewoon evenement voor een landelijk Twents dorp dat internationaal de aandacht trok. Na het einde van die races werd de traditie nieuw leven ingeblazen in de vorm van historische motorwedstrijden, die elk jaar bezoekers uit binnen- en buitenland trekken. Naast de motorsport is de jaarlijkse kunstmanifestatie Glasrijk een cultureel hoogtepunt, evenals de Volks- en Schuttersfeesten die elk tweede weekeinde van september de gemeenschap samenbrengen. Buslijnen verbinden Tubbergen met Almelo, Oldenzaal, Weerselo en Hengelo, van waaruit per trein verdere verbindingen mogelijk zijn.

Het landschap rondom Tubbergen biedt wandelaars en fietsers een prachtig decor van houtwallen, bossen en de karakteristieke Twentse essen. Natuurreservaat Springendal, gelegen in de gemeente Tubbergen, is een van de mooiste dal-ecosystemen van Oost-Nederland. De begraafplaatsen van Tubbergen weerspiegelen de diepe historische wortels en de rooms-katholieke identiteit van dit Twentse dorp, dat generaties lang zijn eigen weg ging in het hart van Overijssel.