Begraafplaatsen in Tongeren-Borgloon

Tongeren-Borgloon is een fusiegemeente in de Belgische provincie Limburg, ontstaan op 1 januari 2025 door de samenvoeging van de historische stad Tongeren en de gemeente Borgloon. Met ruim 50.000 inwoners groeide Tongeren-Borgloon meteen uit tot de grootste gemeente van Belgisch Limburg. De fusie bracht ook een belastingverlaging met zich mee: de personenbelasting daalde van 7,9 naar 7,1 procent. Voor de komende zes jaar investeert de fusiegemeente 68 miljoen euro in wegen, riolering en stadsontwikkeling.

Maar de werkelijke rijkdom van Tongeren-Borgloon schuilt in haar historische erfenis. Tongeren is de oudste stad van België — een onderscheiding die elke andere Belgische stad haar benijdt. De Romeinse naam was Atuatuca Tungrorum, en de stad dankt haar bestaan aan een bewuste stedenbouwkundige beslissing van Romeinse planners: rond het jaar 10 voor Christus legden Romeinse landmeters een nieuwe stad aan op een plateau nabij de rivier de Jeker, naar het klassieke schaakbordpatroon. De locatie was strategisch perfect: aan de kruising van de Heerweg van Boulogne naar Keulen en andere grote verbindingswegen die het Rijnland met het Maasland verbonden.

Onder keizer Trajanus (98–117 na Christus) verwierf Atuatuca Tungrorum de status van municipium en werd het de hoofdstad van de Civitas Tungrorum, een uitgestrekt bestuursdistrict dat grote delen van het huidige België en Nederland omvatte. De stad groeide snel en kende een indrukwekkend bouwprogramma: een forum, tempels, thermen, een graanschuur en vermoedelijk ook een amfitheater werden opgericht. Het meest spectaculaire bouwwerk was de Romeinse stadsmuur uit de tweede eeuw, die maar liefst 4.544 meter lang was — zelfs iets langer dan de beroemde muur van Keulen, de hoofdstad van de Germaanse provincie. Die muur maakte van Tongeren een van de best verdedigde steden ten noorden van de Alpen.

Tongeren speelde ook een cruciale rol in de vroegste Belgische kerkgeschiedenis. In de vierde eeuw arriveerde Servatius als eerste bisschop van Tongeren, waarmee de stad de moederplaats werd van het huidige bisdom Luik. De relikwieën van Servatius, later overgebracht naar Maastricht, bleven eeuwenlang aanleiding voor pelgrimages. Het Gallo-Romeins Museum in Tongeren is vandaag een van de best bezochte archeologische musea van Belgïe en huisvest een unieke collectie Romeinse vondsten, waaronder indrukwekkende mozaïeken, bronzen beelden en de restanten van de Gallo-Romeinse stedelijke structuur.

Borgloon, de tweede partner in de fusie, is een pittoreske Haspengouwse stad die haar naam dankt aan een vroegmiddeleeuwse versterking van de graven van Loon. De stad was eeuwenlang de hoofdplaats van het graafschap Loon, een machtige feodale entiteit die veel van het huidige Belgisch en Nederlands Limburg omvatte voor het in 1366 bij het prinsbisdom Luik werd ingelijfd. Borgloon bezit een bijzondere erfenis van Romaanse kerkjes en middeleeuwse stadstorens, ingebed in het glooiende fruitteeltlandschap van Haspengouw.

De begraafplaatsen van Tongeren-Borgloon zijn layered als de stad zelf: van Gallo-Romeinse begrafenisplaatsen aan de stadswallen tot middeleeuwse kerkhoven en moderne gemeentelijke begraafplaatsen. Hier liggen Tungri, Frankische kolonisten, middeleeuwse stadsbekleders en moderne Limburgers zij aan zij. Wie de begraafplaatsen van de oudste stad van België bezoekt, wandelt door meer dan twee millennia van ononderbroken bewoning en stadsgeschiedenis in het hart van Limburg.