Begraafplaatsen in SL Arnhem

Arnhem is de hoofdstad van de Nederlandse provincie Gelderland en een stad die wereldwijd bekend is geworden door een van de meest dramatische veldslagen van de Tweede Wereldoorlog. De stad telt circa 165.000 inwoners en is gelegen op de noordoever van de Rijn, aan de rand van de Veluwe, een van de grootste aaneengesloten natuurgebieden van Nederland. Arnhem combineert een rijke historische binnenstad met moderne architectuur en uitgestrekte parken, en trekt jaarlijks bezoekers aan die de herinneringen aan september 1944 willen eren.

De Slag om Arnhem, die plaatsvond van 17 tot 25 september 1944 als onderdeel van Operatie Market Garden, is onlosmakelijk verbonden met de identiteit van de stad. Het geallieerde plan was ambitieus: met de grootste luchtlandingsoperatie uit de oorlogsgeschiedenis moesten de Britse, Amerikaanse en Poolse troepen een reeks strategisch gelegen bruggen veroveren in Noord-Brabant en Gelderland om vervolgens de Rijnovergang bij Arnhem te forceren en door te stoten naar het Roergebied. Daarmee hoopte de geallieerde opperbevelhebber maarschalk Montgomery de oorlog voor Kerstmis 1944 te beëindigen.

De Britse 1ste Luchtlandingsdivisie, onder bevel van generaal-majoor Roy Urquhart, landde op de Ginkelse Heide bij Wolfheze, op zo'n tien kilometer van de brug over de Rijn. Ondanks wanhopige gevechten lukte het slechts een kleine eenheid — het bataljon van luitenant-kolonel John Frost — om de noordzijde van de Arnhemse brug te bereiken en vier dagen te verdedigen. De rest van de divisie werd vastgepind bij Oosterbeek, omsingeld door de 9e SS-Pantserdivisie en de 10e SS-Pantserdivisie die zich toevallig in de regio bevonden voor herstel. Na negen dagen van felle strijd moesten de overlevenden in de nacht van 25 op 26 september de Rijn over worden geëvacueerd. Van de 10.000 man die aan de operatie deelnamen, keerden slechts circa 2.400 terug naar de eigen linies. De rest was gedood, gewond of gevangen genomen. De brug bij Arnhem bleef in Duitse handen — het was letterlijk 'a bridge too far'.

De Airborne Begraafplaats in Oosterbeek, op een kwartiertje van Arnhem, is de meest ontroerende erfenis van die bloedige september. Op het zorgvuldig onderhouden Commonwealth War Graves-kerkhof liggen 1.680 geallieerde militairen begraven, van wie 245 onbekend. Jaarlijks herdenken duizenden mensen en schoolklassen op de eerste zondag van september de gevallenen tijdens de indrukwekkende herdenkingsplechtigheid, waarbij kinderen uit de omgeving bloemen op de graven leggen. Het Airborne Museum Hartenstein in de voormalige divisievilla vertelt het verhaal van de slag in indringende beelden en documenten.

Arnhem kent naast het oorlogserfgoed ook andere begraafplaatsen en rustplaatsen die deel uitmaken van het stedelijke weefsel. De gemeente Arnhem biedt een overzicht van alle begraafplaatsen binnen de gemeentegrenzen. Voor een volledig beeld van de begraafplaatsen in de omgeving verwijzen we naar de provincie Gelderland.