Begraafplaatsen in Sint-Martens-Latem

Sint-Martens-Latem is een zelfstandige gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, gelegen aan de bochtige Leie ten zuidwesten van Gent. De gemeente omvat naast Sint-Martens-Latem zelf ook de deelkern Deurle en telt ruim 8.500 inwoners. Sint-Martens-Latem is een van de meest idyllische gemeenten van de Leiestreek, waar schilderachtige Leie-meanders, ommuurde kunstenaarstuinen en historische villa's een uniek decor vormen. De gemeente is wereldwijd bekend als de geboorteplaats van de Latemse School — een van de belangrijkste kunstbewegingen in de Belgische kunst van de twintigste eeuw.

De kunstgeschiedenis van Sint-Martens-Latem begon omstreeks 1900, toen een groep jonge Gentse academisten het rustige dorp aan de Leie ontdekte als inspiratiebron. Rond de figuur van Albijn Van den Abeele, gemeentesecretaris van Sint-Martens-Latem en zelf schilder, groepeerden zich kunstenaars als George Minne, Gustave Van de Woestyne, Valerius De Saedeleer en Albert Servaes. Deze eerste generatie, ook wel de 'mystieken' of 'symbolisten' genoemd, zocht in het eenvoudige landleven en de spirituele rust van de Leiestreek een antwoord op het materialisme en het academisme van hun tijd. Via vriendschappelijke contacten met Van den Abeele vestigde ook de luministische schilder Emile Claus zich in het nabijgelegen Astene, waar hij zijn beroemde villa 'Zonneschijn' liet bouwen.

Een tweede generatie Latemse kunstenaars deed haar intrede rond 1905: expressionisten zoals Constant Permeke, Gustave De Smet, Léon De Smet en Frits Van den Berghe brachten een geheel nieuwe beeldtaal mee. Waar de eerste school nog gedompeld was in symbolisme en mystiek, koos de tweede generatie voor een rauw, expressief realisme dat de Vlaamse boerenmens centraal stelde. De Latemse School als geheel heeft een onuitwisbare stempel gedrukt op de moderne Belgische kunst en is tot op vandaag een essentieel referentiepunt voor kunsthistorici en verzamelaars wereldwijd.

Het erfgoed van de Latemse School is in Sint-Martens-Latem en Deurle tastbaar aanwezig. Het Museum Gevaert-Minne in Deurle bewaart werken van de Latemse meesters in een authentieke villa-omgeving langs de Leie. Talrijke historische ateliers, kunstenaarswoningen en landgoederen zijn als beschermd erfgoed bewaard. De fraaie Leieoevers zelf, met hun knotwilgen, waterweidegraslanden en typische Latemse vergezichten, zijn weinig veranderd ten opzichte van wat de kunstenaars een eeuw geleden inspireerde.

De begraafplaatsen van Sint-Martens-Latem en Deurle zijn stille getuigen van de rijke kunstzinnige en sociale geschiedenis van deze unieke gemeente. Hier rusten generaties inwoners en wellicht ook namen die verbonden zijn met de glorieuze kunstenaarsgeschiedenis van de Leiestreek. Wie de begraafplaatsen van Sint-Martens-Latem bezoekt, wandelt door een landschap dat op de grens leeft van natuur, kunst en herinnering, in het hart van Oost-Vlaanderen.