Begraafplaatsen in Schiedam

Schiedam is een historische stad in de provincie Zuid-Holland, gelegen aan de Nieuwe Maas ten westen van Rotterdam. De stad telt ruim 80.000 inwoners en is wereldwijd het meest bekend om twee unieke kenmerken: de productie van jenever — de Hollandse gin die hier zijn hoogtepunt beleefde — en de hoogste traditionele windmolens ter wereld, die als meulenreuzen boven de historische binnenstad uitsteken. Schiedam is een stad met contrasten: een rijke industriële en culinaire erfenis, diepe sociale ellende uit het verleden, en een hedendaags streven naar een nieuwe identiteit als cultuurstad aan de Maas.

Stadsrechten en vroege geschiedenis

Schiedam ontleent zijn naam aan de dam in de Schie — het riviertje dat hier in de Nieuwe Maas uitmondt. Al in 1275 verkreeg Schiedam stadsrechten van graaf Floris V van Holland, wat de stad een van de vroegst gestichte steden van Zuid-Holland maakt. De stad groeide in de late Middeleeuwen als handels- en nijverheidscentrum, mede door de strategische ligging aan de Schie en de Maas. De bouw van een sluis in de Schie maakte de stad tot een knooppunt voor het regionale waterverkeer.

De hoogste windmolens ter wereld

Het silhouet van Schiedam wordt gedomineerd door vijf grote windmolens die tot de indrukwekkendste van de wereld behoren. De bekendste is De Walvisch, die met een hoogte van 33,3 meter de hoogste traditioneel gebouwde windmolen in de wereld is. De molens werden in de achttiende en negentiende eeuw gebouwd als korenmolens die malts maalden — grondstof voor de jeneverstokerijen die de stad wereldberoemd maakten. Met hun enorme wieken, soms met een spanwijdte van meer dan 30 meter, trotseerden ze de wind boven de lage daklijnen van de stad en voorzagen de stokerijen van hun essentiële grondstof. Vandaag de dag zijn de molens monumenten van industrieel erfgoed en trekken ze duizenden bezoekers per jaar.

Jeneverstad: van 400 stokerijen tot wereldreputatie

In de achttiende en negentiende eeuw groeide Schiedam uit tot de onbetwiste jeneverhoofstadt van de wereld. Op het hoogtepunt van de jenevernijverheid — rond 1881 — telde de stad maar liefst 392 actieve stokerijen. Moutwijndestilleerderijen, graanpakhuizen en jeneverkelders domineerden de binnenstad. De jenever van Schiedam — gedestilleerd uit malts, graan en jeneverbessen — werd in vaten over de hele wereld verscheept: naar Engeland, naar de koloniën in Azië en de Amerika's, en naar de groeiende middenklasse in de Europese steden. De economische omvang was duizelingwekkend: Schiedam was in de negentiende eeuw de rijkste stad per hoofd van de bevolking in Nederland. Maar de rijkdom had ook een schaduwzijde: de sociale misère die gepaard ging met de massale alcoholproductie — cholera-epidemieën, armoede en afhankelijkheid — tekende de stad diep.

De begraafplaats van de distillateurs

De rijke jenevertradition van Schiedam heeft ook de begraafplaatsen van de stad gekleurd. De Rooms-Katholieke Begraafplaats aan de Vlaardingerdijk herbergt de graven van talloze Schiedamse distillateurs en hun families — machtige families die hun rijkdom aan de stokerijen ontleenden en hun erfenis hebben nagelaten in de zerken van dit historische kerkhof. Het Nationaal Jenevermuseum heeft een tentoonstelling gewijd aan de distillateurs die hier begraven liggen, in samenwerking met de Historische Vereniging Schiedam. De begraafplaats werd zo letterlijk een monument van de jenevernijverheid.

Begraafplaatsen van Schiedam

De begraafplaatsen van Schiedam zijn stille getuigen van de turbulente geschiedenis van de stad. De Oude Begraafplaats in de historische binnenstad, de Rooms-Katholieke Begraafplaats aan de Vlaardingerdijk met zijn distillateursgraven, en de Begraafplaats Beukenhof zijn de voornaamste funeraire plekken van de stad. Wie de begraafplaatsen van Schiedam bezoekt, ontdekt een stad die haar rijke en soms pijnlijke verleden heeft opgeslagen in zijn zerken: van de mateloze rijkdom van de jeneveradel tot de stille graven van de arbeiders die de molens draaiend hielden in het kloppende hart van Zuid-Holland.

• Gemeente: Schiedam
• Provincie: Zuid-Holland
• Karakter: historische jeneverstad met hoogste windmolens ter wereld
• Bijzonderheid: 392 stokerijen in 1881, De Walvisch 33,3m (hoogste traditionele windmolen ter wereld), stadsrechten 1275, RC-begraafplaats Vlaardingerdijk