Begraafplaatsen in Scherpenheuvel-Zichem

Scherpenheuvel-Zichem is een stad en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant, gelegen in het hart van Hageland, ten oosten van Aarschot en ten westen van Diest. De gemeente telt ruim 22.000 inwoners en bestaat uit de deelgemeenten Scherpenheuvel, Zichem, Averbode, Messelbroek, Testelt, Molenbeek-Wersbeek en Duisburg. Geen van al deze plaatsen staat zo sterk in de culturele en religieuze verbeelding van Vlaanderen als Scherpenheuvel zelf — het beroemdste bedevaartsoord van België en een van de belangrijkste Mariabedevaartsplaatsen van de gehele Benelux.

Het wonderbaarlijke eikenbos en de oorsprong van de bedevaart

De geschiedenis van Scherpenheuvel als heilige plek gaat terug tot de middeleeuwen. Op de heuvel tussen Zichem en Diest stond een kruisvormige eikenboom, en een vrome man hing er een Mariabeeldje in. Al snel verspreidden zich verhalen over wonderbaarlijke genezingen en verhoorde gebeden, en pelgrims begonnen van heinde en verre de heuvel op te trekken. De oudste schriftelijke vermelding van deze verering dateert van 1304, toen de kapelaan van Zichem melding maakte van de miraculeuze eikenboom. In 1587 werd een nieuw Mariabeeldje in de eik gehangen, waarna de devotie opnieuw oplaaide.

Het was aartshertog Albrecht en aartshertogin Isabella, de Habsburgse landvoogden van de Spaanse Nederlanden, die in 1607 besloten om op de heuvel een grote kerk te bouwen als dankbetuiging voor de terugkeer van de katholieke Kerk in de Zuidelijke Nederlanden na de strijd tegen de calvinisten. De bouw werd toevertrouwd aan de Brusselse hofarchitect Wenceslas Cobergher (1561–1634), die er een koepelkerk naar Italiaans voorbeeld ontwierp — een van de vroegste koepelkerken in de Lage Landen. De basiliek werd in 1627 ingewijd en is sindsdien het spirituele middelpunt van Scherpenheuvel.

De Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Scherpenheuvel

De zevenzijdige barokke basiliek, bekroond door een imposante koepel, is het architecturale en religieuze hart van de gemeente. Het gebouw is een meesterwerk van vroegbarokke architectuur en staat symbool voor de Contrareformatie in de Lage Landen. Jaarlijks trekken meer dan 800.000 bezoekers naar Scherpenheuvel, wat het tot het meest bezochte bedevaartsoord van de Benelux maakt. De bedevaart op de eerste zondag na Allerheiligen — de zogenaamde Slotprocessie — trekt tienduizenden gelovigen en is een van de grootste religieuze volksmanifestaties van Vlaanderen. Rondom de basiliek ligt een zevenzijdig stadsplan, eveneens ontworpen door Cobergher, dat Scherpenheuvel zijn unieke urbanistische karakter geeft.

Zichem: een historische parel aan de Demer

Naast Scherpenheuvel vormt Zichem de tweede historische kern van de gemeente. Zichem, gelegen aan de Demer, was in de middeleeuwen een belangrijke vestingstad en werd in 1578 tijdens de Tachtigjarige Oorlog verwoest. De schrijver Ernest Claes (1885–1968), auteur van het geliefde volksboek De Witte, werd geboren in Zichem en is er ook begraven — een literaire erfenis die de gemeente een extra culturele dimensie geeft.

Begraafplaatsen in Scherpenheuvel-Zichem

De gemeente beschikt over meerdere begraafplaatsen, verspreid over de verschillende deelgemeenten. Het kerkhof rondom de basiliek van Scherpenheuvel is een van de bijzonderste in Vlaams-Brabant: pelgrims en parochianen liggen er begraven in de schaduw van de beroemde koepelkerk, op een heuvel die al zeven eeuwen lang een spirituele aantrekkingskracht uitoefent op gelovigen uit heel België en ver daarbuiten.

• Kerkhof Scherpenheuvel — bij de basiliek
• Kerkhof Zichem
• Kerkhoven in Averbode, Testelt en andere deelgemeenten

Wie de begraafplaatsen van Scherpenheuvel-Zichem bezoekt, wandelt door een van de spiritueel rijkste gemeenten van Vlaams-Brabant — een plek waar geschiedenis, geloof en gemeenschap elkaar al eeuwenlang ontmoeten op een heuvel boven het Hageland.