Begraafplaatsen in Schalkhaar

Schalkhaar is een dorp in de gemeente Deventer, gelegen in de provincie Overijssel, op een zandrug ten noordoosten van de stad Deventer. Het dorp telt circa 6.000 inwoners en is daarmee een van de grotere woonkernen buiten het stadscentrum van Deventer. Tot de gemeentelijke herindeling van 1999 maakte Schalkhaar deel uit van de voormalige gemeente Diepenveen, die toen werd samengevoegd met Deventer. De ligging op hogere zandgronden, beschut en toch nabij de IJssel, maakte dit gebied al vroeg aantrekkelijk voor bewoning.

De geschiedenis van Schalkhaar begint op de hogere zandgronden bij de splitsing van de Oerdijk en de Spanjaardsdijk — eeuwenoude routes vanuit Deventer naar Lettele en Heeten. Het dorp heette oorspronkelijk Riele en ontwikkelde zich in het begin van de negentiende eeuw als rooms-katholieke gemeenschap in een overwegend protestantse omgeving. Dankzij een donatie van koning Lodewijk Napoleon kon hier in 1810 het eerste rooms-katholieke kerkje van de regio Deventer na de Reformatie worden gebouwd — een historisch moment voor de katholieke gemeenschap in Salland. In 1895 werd dit kerkje vervangen door de imposante Nicolaaskerk, die nog altijd het middelpunt van het dorp vormt en een bepalend element is in het dorpssilhouet.

Schalkhaar kreeg in de twintigste eeuw een geheel ander gezicht door een donkere bladzijde in de vaderlandse geschiedenis. In de Westenbergkazerne werd tijdens de Tweede Wereldoorlog het Politie Opleidingsbataljon Schalkhaar gehuisvest, opgericht in juli 1941. Hier werden Nederlandse politiemensen onder Duits toezicht geschoold in de nationaalsocialistische ideologie van de SS — een verleden dat de gemeenschap nooit heeft vergeten. Na de oorlog werd de kazerne opgeheven en het dorp zette zijn weg voort als gewone woonkern in de gemeente Deventer.

Naast dit beladen verleden kent Schalkhaar ook een spirituele dimensie die tot op de dag van vandaag voortleeft. Sinds 1953, toen het middeleeuwse genadebeeld van Onze Lieve Vrouwe van Frieswijk een vaste plek kreeg in de Nicolaaskerk, is het dorp een erkend bedevaartsoord. Pelgrims uit de hele regio trekken naar Schalkhaar om voor dit oude Mariabeeldje te bidden, een traditie die jaar na jaar wordt voortgezet. Vandaag de dag heeft het dorp ruime voorzieningen op het gebied van onderwijs, winkels, zorg en sport, en is het sterk gericht op het nabijgelegen Deventer. Voor wie de begraafplaatsen rondom Schalkhaar en de gemeente Deventer wil verkennen, biedt dit dorp een waardevol startpunt in de groene zandstreek van Overijssel. De rooms-katholieke begraafplaats bij de Nicolaaskerk is de voornaamste rustplaats voor generaties inwoners van Schalkhaar, en weerspiegelt de diepe band van dit dorp met het rooms-katholieke geloof en de kerkgemeenschap die al meer dan twee eeuwen het sociale leven hier bepaalt.