Begraafplaatsen in Paasloo

Paasloo is een dorp in de gemeente Steenwijkerland, gelegen in de provincie Overijssel, vlak bij de grens met Friesland en direct aangrenzend aan Nationaal Park Weerribben-Wieden — een van de grootste laagveenmoerassen van Noordwest-Europa. Met een oppervlakte van ruim zes vierkante kilometer en circa 405 inwoners is Paasloo een rustig en landelijk dorp dat zijn authentieke karakter volledig heeft weten te bewaren. De ligging aan de rand van de Weerribben-Wieden geeft het dorp een bijzondere sfeer: hier beginnen de eindeloze rietvelden, petgaten en tochten die Paasloo omringen met een van de meest waardevolle waterrijke natuurgebieden van Nederland.

De vroegste schriftelijke vermelding van het dorp dateert uit 1438, toen bisschop Rudolf van Diepholt aan de inwoners het recht verleende om een eigen schepenbank in te stellen — een vroege vorm van lokale bestuursbevoegdheid die de gemeenschap meer autonomie gaf. De naam Paasloo duikt in de historische bronnen op in diverse spellingen: Paslo, Pasel en Paezel zijn alle varianten die door de eeuwen heen in archieven voorkomen. Omstreeks 1840 telde het dorp 61 huizen met 348 inwoners, een bescheiden maar stabiele gemeenschap die leefde van de landbouw en de winning van turf uit het omringende veengebied. In 1973 werd Paasloo bestuurlijk onderdeel van de gemeente IJsselham, en in 2001, bij de grote gemeentelijke herindeling in Noordwest-Overijssel, van de huidige gemeente Steenwijkerland.

Paasloo is een dorp met opmerkelijke culturele en historische schatten. De Hervormde kerk van Paasloo gaat terug tot 1336 en is gebouwd in de stijl van een Overijsselse boerderij — een zeldzame en herkenbare bouwvorm die aan de kerk een geheel eigen, landelijk karakter geeft. De kerk was oorspronkelijk gewijd aan de Heilige Maagd Maria en de heilige Quirinus en heeft in de zeventiende eeuw een ingrijpende verbouwing ondergaan. Bijzonder is ook de aanwezigheid van het Harmoniummuseum, dat maar liefst 65 harmoniums herbergt uit de periode 1850-1950 en naast de muziekinstrumenten ook schilderijen presenteert. Dit museum is uniek in zijn soort en trekt liefhebbers van historisch instrumentarium en muziekgeschiedenis van heinde en verre.

Een andere bijzonderheid van Paasloo is de enige tonmolen van Nederland — een historisch molentype dat nergens anders in het land meer in gebruik is, al is er in Paasloo een replica te bezichtigen. En in 1942 werd in het dorp een betonnen bunker gebouwd om kostbare Nederlandse kunstschatten te beschermen: dik beton diende als schild voor waardevolle culturele erfgoedobjecten in oorlogstijd. Nabij het dorp bevindt zich ook een havezathe, een versterkte boerenhofstede uit de zeventiende eeuw, die in haar tijd maar liefst 183 acres beslaat.

Paasloo is ook de laatste rustplaats van de dichter J.C. Bloem (1887–1966), een van de meest gelezen Nederlandstalige dichters van de twintigste eeuw. Zijn grafsteen bij de begraafplaats is een bedevaartsoord voor literatuurliefhebbers; een bronzen buste van de hand van beeldhouwer Titus Leeser staat nabij het graf, met de onvergetelijke dichtregels: 'Voorbij, voorbij, o en voorgoed voorbij'. De dichter Clara Eggink (1906–1991) ligt eveneens in Paasloo begraven. De begraafplaats van Paasloo is daarmee een plek van bijzondere literaire en historische betekenis, ingebed in het wetland en het rustige boerenland van Steenwijkerland en Overijssel.