Begraafplaatsen in Ossenzijl

Ossenzijl is een rustig en waterrijk dorp in het uiterste noordwesten van Overijssel, gelegen in de gemeente Steenwijkerland aan de rand van het Nationaal Park Weerribben-Wieden. Het dorp telt circa vijfhonderd inwoners en is daarmee een van de kleinere kernen in dit deel van de provincie, maar wat het aan omvang mist, maakt het ruimschoots goed met zijn ligging in een van de mooiste waterrijke veengebieden van Nederland. Ossenzijl is gelegen aan de Linde, de rivier die hier uitmondt in een stelsel van sloten, vaarten en petgaten dat behoort tot de karakteristieke rietveenlandschappen van de Weerribben.

De naam Ossenzijl verwijst naar een sluis — een 'zijl' of 'sile' in het dialect — die ooit eigendom was van de familie Osse. De eerste vermelding van het dorp dateert uit 1437, toen het werd aangeduid als Ossenzyle. Volgens de overlevering bouwde de familie Osse aan het begin van de vijftiende eeuw een kleine sluis in de dijk ter regulering van het waterpeil in de omliggende veengebieden. Die sluis was van groot economisch belang: via de waterweg werden turfblokken afgevoerd uit het uitgestrekte hoogveengebied dat het dorp omringde. Veengraverij, visserij en kleinschalige landbouw waren eeuwenlang de voornaamste bronnen van inkomsten voor de inwoners van Ossenzijl en omliggende dorpen als Giethoorn, Kalenberg en Nederland.

In 1570 werd de oorspronkelijke sluis verwoest, vermoedelijk tijdens de troebelen van de Tachtigjarige Oorlog, en pas in 1790 werd een nieuwe sluis aangelegd. In 1926 werd de sluis verkocht aan de provincie Overijssel, en twee jaar later werd zij gesloopt nadat haar functie was overgenomen door modernere waterwerken aan de Linde. Daarmee verdween het laatste tastbare relict van de naamgever van het dorp, maar de naam Ossenzijl bleef. In de twintigste eeuw kende het dorp een bescheiden transformatie: na de Tweede Wereldoorlog werden woningen verbouwd tot vakantiehuisjes en werd een jachthaven aangelegd, waarmee Ossenzijl een recreatieve functie verwierf die het tot op de dag van vandaag bekleedt.

Ossenzijl is een bestemming voor wie rust en natuur zoekt in de ongerepte omgeving van de Weerribben. Het dorp is een uitvalsbasis voor kanotochten en fluistertochten door de petgaten en rietvelden van het nationaal park, voor wandelingen langs de Linde en voor fietstochten door het open polderlandschap van de Kop van Overijssel. De jachthaven van Ossenzijl trekt zeilende en motorbotende recreanten die vanuit de Weerribben de omliggende plassen verkennen, en het dijklandschap rondom het dorp biedt adembenemende vergezichten over het waterrijke gebied.

Religieus gezien heeft Ossenzijl een bijzondere positie. In 1863 ontstond hier de Vrije Zendings Gemeente, een vrijzinnige kerkelijke gemeenschap die haar eigen kerkgebouw in 1918 in gebruik nam. Deze gemeente weerspiegelt de eigengereidheid en het non-conformisme dat de bewoners van dit afgelegen veendorp kenmerkte. De begraafplaats van Ossenzijl is een stille en ingetogen plek, passend bij de aard van dit dorp aan de rand van de Weerribben, in het hart van de gemeente Steenwijkerland en de provincie Overijssel — een plek waar de natuur begint waar de bewoning ophoudt, en waar rust een vanzelfsprekendheid is.