Begraafplaatsen in Oost-Graftdijk

Oost-Graftdijk is een klein dijkdorp aan het Noord-Hollands Kanaal, gelegen in de gemeente Alkmaar in de provincie Noord-Holland. Het dorp, waarvan de naam letterlijk 'de oostelijke dijk van de Graft' betekent, heeft een bescheiden omvang maar een rijke geschiedenis die teruggaat tot de zestiende eeuw. Oost-Graftdijk telt 1 begraafplaats, een intieme algemene begraafplaats die het dorpse leven weerspiegelt.

Oorsprong als dijkdorp bij de Starnmeer

Oost-Graftdijk en zijn tegenhanger West-Graftdijk ontwikkelden zich in de tweede helft van de zestiende eeuw, rond 1550, als buurtschappen van het nabijgelegen Graft. De dorpen lagen oorspronkelijk aan de oever van de Starnmeer, een uitgestrekt binnenmeer dat het dagelijks leven domineerde. Visserij op de Starnmeer en de Schermer was de voornaamste bestaansbron, naast veeteelt.

In 1643 werd de Starnmeer drooggemalen — een ingrijpende verandering die het landschap en de economie volledig transformeerde. Waar eens water was, kwamen weilanden. De bewoners schakelden over van visserij naar landbouw en veehouderij, al bleef de zee een rol spelen: veel Graftdijkers voeren uit als zeeman, en in de zeventiende eeuw werkten er velen in de henniepindustrie.

Een bijzonder cultureel spoor uit die tijd is het hekelhok in Oost-Graftdijk, gebouwd in 1910 door Jan Heertjes. Het herinnert aan de hekelvaardigheid — het bewerken van hennep — die hier gedurende eeuwen werd beoefend. Het loon voor dit werk was sober: 60 tot 100 cent per dag voor vier bundels per persoon.

Doopsgezinde gemeenschap

Een opvallend religieus kenmerk van Oost-Graftdijk is de aanwezigheid van een oude Doopsgezinde gemeente. In zowel Oost- als West-Graftdijk bestonden vroeger Doopsgezinde gemeenschappen die behoorden tot de Waterlander (Rijper) Societeit. In de tweede helft van de zeventiende eeuw werd de houding conservatiever en sloten zij zich ook aan bij de Zonist Conferentie. Deze religieuze achtergrond heeft zijn weerslag gehad op de begrafeniscultuur in het dorp.

De begraafplaats van Oost-Graftdijk

De algemene begraafplaats van Oost-Graftdijk bevindt zich aan Oostgraftdijk 45 en heeft een oppervlakte van circa 200 m². De begraafplaats telt 27 grafplaatsen met in totaal 52 begraven personen en kent zowel algemene als particuliere graven. Een urnennis maakt eveneens deel uit van het aanbod. De kleine omvang past bij het intieme karakter van dit dorp, dat na de gemeentelijke herindelingen van 1970 en 2015 achtereenvolgens overging naar de gemeente Graft-De Rijp en daarna naar de huidige gemeente Alkmaar.

Ligging en omgeving

Het dorp ligt vlak aan het Noord-Hollands Kanaal, een drukke vaarroute die in de negentiende eeuw werd gegraven om Amsterdam met Den Helder te verbinden. Het omringende polderlandschap — voormalige Starnmeer en Schermerpolder — is vlak en weidopen, met vergezichten over sloten en weilanden die kenmerkend zijn voor de provincie Noord-Holland.

Meer weten over begraafplaatsen in de omgeving? Bekijk het overzicht van de gemeente Alkmaar of verken de gehele provincie Noord-Holland.