Begraafplaatsen in Olst

Olst is een dorp in de gemeente Olst-Wijhe, gelegen in de provincie Overijssel, aan de oostelijke oever van de IJssel op ongeveer acht kilometer ten noorden van Deventer. De eerste schriftelijke vermelding van het dorp dateert uit het jaar 947, toen het werd aangeduid als 'Holsto' — een van de vroegste historische vermeldingen van een nederzetting in Salland. Olst was tot 2001 de hoofdplaats van de zelfstandige gemeente Olst, die daarna fuseerde met de buurgemeente Wijhe. In 2002 werd de naam van de fusiegemeente gewijzigd van Olst naar Olst-Wijhe. Het dorp heeft zijn historische karakter grotendeels behouden en vormt het bestuurlijke en sociale centrum van de gemeente.

Het landschap rondom Olst is van een bijzondere schoonheid: het dorp is een esdorp, wat wil zeggen dat het zich van oudsher ontwikkelde op lichte zandruggen omgeven door de IJssel en de rijke kleipolders van Salland. De rivier domineerde het leven in het dorp door de eeuwen heen — als bron van vis, transport en handel, maar ook als bedreiging bij hoog water en ijsgang. De Koude Oorlog heeft in de directe omgeving van Olst zijn sporen nagelaten: op landgoed De Haere werd een strategisch onderdeel van de IJssellinie aangelegd, met een inzinkbare dam in de rivier en een sluis in de rivierdijk. Dit nu grotendeels vergeten verdedigingswerk was bedoeld om een potentiële militaire aanval vanuit het oosten te vertragen.

De begraafplaatsen van Olst behoren tot de meest historisch waardevolle in de regio. De oude begraafplaats aan het Molenpad werd in gebruik genomen in februari 1832, vijf jaar nadat bij Koninklijk Besluit was bepaald dat begraven in en rondom de kerk niet langer was toegestaan. Voortaan moesten algemene begraafplaatsen worden aangelegd op minimaal 35 meter afstand van de bebouwde kom. De gemeente volgde dit besluit op en legde de begraafplaats aan op een stuk grond dat sindsdien is uitgegroeid tot een historisch monument. De begraafplaats aan het Molenpad is benoemd tot gemeentelijk monument en herbergt de grafstenen van prominente Olstse families als Brascamp, Bakhuis en Des Tombe — namen die eeuwenlang verbonden waren met de adellijke en bestuurlijke geschiedenis van het dorp.

Op 11 augustus 1924 opende de gemeente Olst een tweede, nieuwe gemeentelijke begraafplaats in het naburige Den Nul. Deze uitbreiding was noodzakelijk geworden door de groei van de bevolking en de toenemende vraag naar begrafenisruimte. In de gemeente Olst-Wijhe zijn in totaal tien begraafplaatsen te vinden, waarvan zeven in handen van religieuze instellingen en drie beheerd door de gemeente zelf — een begraafplaatslandschap dat de diversiteit van de lokale bevolking weerspiegelt. Rondleidingen over de historische begraafplaats van Olst worden regelmatig georganiseerd en geven bezoekers een uniek inkijkje in de sociale en culturele geschiedenis van het dorp.

Olst biedt naast zijn begraafplaatsen ook Museum Oud Keukengerei, een voormalige boerderij vol antiek keukengereedschap dat het dagelijkse leven van vroeger tot leven brengt. Cultuurhistorie, natuur en water komen samen in dit dorp dat het hart vormt van Olst-Wijhe en een treffende illustratie biedt van het karakter van de provincie Overijssel.