Begraafplaatsen in Noordgouwe

Noordgouwe is een van de meest bijzondere en pittoreske dorpen van het eiland Schouwen-Duiveland in de provincie Zeeland. Het dorp wordt gekenmerkt door een uitzonderlijk karakteristieke dorpsstructuur: het is een echt ringdorp, waarbij de bebouwing in een ring om de centrale kerk is geschikt. En wat dit ringdorp nog bijzonderder maakt: rondom het kerkhof loopt een gracht — iets wat in heel Zeeland alleen in Noordgouwe en het naburige Dreischor te zien is. Dit unieke ensemble heeft Noordgouwe de status van beschermd dorpsgezicht opgeleverd.

Ontstaan en naam

Noordgouwe wordt voor het eerst vermeld in 1395 of 1396 als Noortgouda. De naam verwijst naar de rivier de Gouwe, die van oudsher Schouwen van Duiveland scheidde. Het dorp ontstond nadat in 1374 toestemming werd verleend om de zoute schorren en slikken in het noordelijke deel van het eiland in te polderen. Deze bedijking maakte landbouw op de vruchtbare zeeklei mogelijk en trok bewoners aan die zich op de nieuwe grond vestigden.

De grachten rondom het kerkhof

Het meest opvallende kenmerk van Noordgouwe is de gracht die rondom de kerk en het kerkhof loopt. Deze waterring scheidde het heilige domein van de levenden van de doden symbolisch én fysiek van de rest van het dorp. In de middeleeuwen waren kerkhoven niet alleen begraafplaatsen, maar ook ontmoetingsplaatsen voor de dorpsgemeenschap — marktjes en vergaderingen werden er gehouden. De gracht gaf het kerkhof van Noordgouwe een bijzonder sacrale afbakening. De algemene begraafplaats van Noordgouwe bevindt zich tegenwoordig aan de Heereweg, in het noordwesten van het dorp.

Beschermd dorpsgezicht

Samen met zes andere Zeeuwse dorpen is Noordgouwe door de Monumentenwet aangewezen als beschermd dorpsgezicht. Dit betekent dat het ruimtelijk karakter van het dorp — de rondweg, de gracht, de kerk en de omliggende bebouwing — wettelijk beschermd is. Wie door Noordgouwe wandelt, stapt terug in de tijd: de middeleeuws aandoende structuur van het dorp is bewaard gebleven in een landschap dat in essentie niet zo veel veranderd is.

Landschap en omgeving

Rondom Noordgouwe strekt zich het open akkerbouwlandschap van Schouwen-Duiveland uit. De omgeving nodigt uit tot fietsen en wandelen over de dijken en door de polders. In Zeeland zijn maar weinig plaatsen zo goed bewaard gebleven als dit kleine ringdorp, dat zijn middeleeuwse structuur tot in de eenentwintigste eeuw heeft weten te behouden.

• Gemeente: Schouwen-Duiveland
• Provincie: Zeeland
• Karakter: uniek ringdorp met gracht rondom kerkhof
• Status: beschermd dorpsgezicht (Monumentenwet)