Begraafplaatsen in Nieuwerkerk aan den IJssel

Nieuwerkerk aan den IJssel is de grootste kern van de gemeente Zuidplas, gelegen in de provincie Zuid-Holland, op de westelijke oever van de Hollandsche IJssel, op korte afstand van Rotterdam. Het dorp is wereldbekend om een geografisch feit dat zijn bescheiden omvang ver overstijgt: in de polder ten westen van het dorp bevindt zich het laagste punt van Nederland, op maar liefst 6,76 meter onder NAP. Nieuwerkerk aan den IJssel is daarmee de toegangspoort tot de diepste bewoonde polder van heel Europa.

Geschiedenis: van middeleeuwse ontginning tot moderne groeikern

De vroegste schriftelijke vermelding van het dorp — toen nog 'Nuwekerke' geheten — dateert van 1282. De nederzetting ontstond omstreeks het midden van de dertiende eeuw in een moerassige omgeving op de rechteroever van de IJssel. Zoals vrijwel alle dorpen in de Zuidplaspolder heeft Nieuwerkerk zijn wortels in de middeleeuwse veenontginning: boeren trokken het moeras in, groeven afwateringssloten en legden akkers aan op de kwetsbare veengrond. Het veen zakte echter steeds verder door ontwatering en oxidatie, waardoor het land eeuwenlang lager en lager kwam te liggen ten opzichte van de zeespiegel.

Tot 1910 werden de overledenen van Nieuwerkerk aan den IJssel begraven bij en rondom de kerk — een praktijk die in de gehele Nederlanden gebruikelijk was totdat hygiënewetgeving kerkbegravingen verbood. In 1874 werd de Oude Algemene Begraafplaats aangelegd, de eerste gemeentelijke begraafplaats van het dorp. Deze historische begraafplaats is nog altijd bewaard en geldt als een van de oudere graflocaties van de streek. Op de begraafplaats bevindt zich een oorlogsmonument ter herdenking van de gevallenen uit de Tweede Wereldoorlog — een stille maar krachtige herinnering aan het leed dat de oorlog ook in dit kleine polderdorp aanrichtte.

Begraafplaats Essehof: modern en groen

Naast de historische Oude Algemene Begraafplaats beschikt Nieuwerkerk aan den IJssel over Begraafplaats de Essehof, een moderne graflocatie die voldoet aan de eisen van de eenentwintigste-eeuwse begrafeniscultuur. De Essehof biedt zowel reguliere graven als columbariumnissen voor assen na crematie, en is aangelegd als een groene, rustige omgeving die troost en bezinning uitnodigt. De naam 'Essehof' verwijst naar de essenbomen die het parkachtige karakter van de begraafplaats bepalen. De gemeente Zuidplas heeft samen met keramiekpartner Cekabe bijzondere herdenkingsmonumenten ontworpen voor de begraafplaatsen in de gemeente, als eerbetoon aan de overledenen die anoniem werden bijgezet na ruiming.

Strategische ligging: nabij Rotterdam en de A20

Nieuwerkerk aan den IJssel ligt aan de A20 snelweg, waardoor het dorp uitstekend bereikbaar is vanuit Rotterdam, Gouda en de rest van de Randstad. Die strategische ligging heeft het dorp in de tweede helft van de twintigste eeuw getransformeerd tot een van de snelst groeiende gemeenten van Zuid-Holland. Nieuwbouwwijken verrezen aan de rand van het historische lintdorp, en het inwonertal groeide van een paar duizend naar meer dan twintigduizend inwoners. Het dorp is daarmee de grootste kern van de gemeente Zuidplas en vervult de rol van bestuurlijk en commercieel centrum van de fusiegemeente. De unieke combinatie van middeleeuwse begraaftraditie, een historische begraafplaats uit 1874, een moderne groene Essehof en de sporen van oorlogsherinnering maakt de begraafplaatsen van Nieuwerkerk aan den IJssel tot een fascinerend en gelaagd erfgoed, diep verankerd in het polderlandschap van Zuid-Holland.

• Gemeente: Zuidplas
• Provincie: Zuid-Holland
• Eerste vermelding: 1282 als 'Nuwekerke'
• Bijzonderheid: toegangspoort tot het laagste punt van Nederland (-6,76 m NAP)
• Begraafplaatsen: Oude Algemene Begraafplaats (1874, met oorlogsmonument), Begraafplaats de Essehof