Begraafplaatsen in Katwijk aan den Rijn

Katwijk aan den Rijn is de historische binnenlandse kern van de gemeente Katwijk, provincie Zuid-Holland, gelegen langs de oevers van de Oude Rijn. Het dorp onderscheidt zich van het nabijgelegen Katwijk aan Zee door zijn landelijk karakter, zijn rijke bodemarchief uit de Romein tijd en zijn lange agrarische traditie. Hier, langs de traag stromende Oude Rijn, begint het verhaal van Katwijk — een verhaal dat al tweeduizend jaar oud is.

Lugdunum: het Romein bastion aan de Rijn

Katwijk aan den Rijn staat op de plek waar in de Romein tijd de nederzetting Lugdunum lag — het meest noordwestelijke knooppunt van de Limes Germanicus, de grenszone van het Romein Rijk. De Rijn vormde hier de definitieve grens: ten noorden lag het ongetemde Germaanse gebied, ten zuiden de beschaving van Rome. Lugdunum was aanvankelijk een opslagfaciliteit (horreum), gebouwd tussen de tweede en derde eeuw na Christus. Later, in de vierde eeuw, werd het versterkt met halfronde torens en uitgebouwd tot een volwaardige militaire vesting of castellum.

De aanwezigheid van dakpannen van de classis Germanica — de Romein vloot op de Rijn — bevestigt dat Lugdunum ook als marinebasis dienstdeed. Hier meerden Romein oorlogsschepen aan, werden troepen ingescheept, en controleerde de vloot de monding van de Rijn. Opgravingen in en rond Katwijk aan den Rijn hebben waterputten, militair materiaal en aanwijzingen voor een begraafveld buiten de vesting opgeleverd. Na de terugtrekking van de Romeinen in de vijfde eeuw werd de locatie in de zesde eeuw hergebruikt als begraafplaats door vroegmiddeleeuwse bewoners — een fascinerende continuïteit van funeraire functie op dezelfde bodem.

Middeleeuwen en agrarische ontwikkeling

Na de Romein periode ontwikkelde Katwijk aan den Rijn zich als een agrarisch dorp langs de Rijn. De vruchtbare kleigronden langs de rivier waren ideaal voor de teelt van gewassen en later voor de bollenteelt waarvoor de Katwijkse streek beroemd is. De naam 'Katwijk' — dat vermoedelijk 'verblijfplaats aan het water' betekent — duikt in 1224 voor het eerst op in een oorkonde van graaf Floris IV, die spreekt van Apud Rhenum Catwijck: 'Katwijk aan de Rijn'.

Begraafplaats van Katwijk aan den Rijn

De begraafplaats van Katwijk aan den Rijn is de stille behoeder van twee millennia bewoning op deze plek. Onder de grond van dit dorp liggen lagen die teruggaan tot de Romein tijd; op de huidige begraafplaats worden de gemeenschap van de moderne gemeente Katwijk ter ruste gelegd. Voor genealogen en historici is de begraafplaats een onmisbare bron: hier liggen generaties vissers, boeren en tuinders uit een van de oudst bewoonde plekken van Zuid-Holland.

• Gemeente: Katwijk
• Provincie: Zuid-Holland
• Karakter: historisch binnendorp aan de Oude Rijn
• Bijzonderheid: locatie van Romein Lugdunum, meest NW punt van de Limes Germanicus
• Eerste vermelding: 1224 (Apud Rhenum Catwijck)