Begraafplaatsen in Halen

Halen is een gemeente in de Belgische provincie Limburg, gelegen aan de Gete in het westen van de provincie, niet ver van de steden Hasselt en Diest. De gemeente telt ruim 10.000 inwoners en bestaat naast de hoofdkern ook uit de deelgemeenten Loksbergen, Zelk en Zelem. Halen is een rustige, agrarische gemeente in het zachte heuvelland van het Haspengouws-Hagelandse grensgebied, maar de naam klinkt in de Belgische en internationale geschiedschrijving als een klok — want het was hier dat op 12 augustus 1914 de beroemde Slag der Zilveren Helmen werd geleverd.

De Slag der Zilveren Helmen (12 augustus 1914)

In de eerste weken van de Eerste Wereldoorlog koos de Belgische legerleiding de Gete als natuurlijke verdedigingslijn om de opmars van de Duitsers in noordelijke richting te vertragen. Bij Halen concentreerden zich in de vroege ochtend van 12 augustus 1914 Belgische troepen: ruiters van de Lansiers en de Gidsen, karabiniers-wielrijders (de gevreesde Zwarte Duivels) en twee infanterieregimenten — het 4de en het 24ste Linieregiment — ondersteund door artillerie onder bevel van generaal de Witte.

Tegenover hen stonden de ruiters van het Duitse cavaleriekorps, getooid met hun glanzende helmen. De Duitsers gingen er ten onrechte vanuit dat zij met een beperkte bezetting te maken hadden, en stuurden hun cavalerie in een frontale charge aan. De Belgen hielden stand vanuit de doordachte verdediging langs de Gete, en de aanval sloeg dood. De cavalerie werd teruggeslagen met zware verliezen. Na afloop lag het slagveld bezaaid met de blinkende helmen van de gevallen Duitsers. Pastoor August Cuppens van Halen zag daarin een gelijkenis met de Guldensporenslag en doopte de slag in een gedicht tot de Slag der Zilveren Helmen — een naam die bleef.

Deze slag is historisch bijzonder om meerdere redenen. Het was een van de zeldzame vroege Belgische overwinningen in de Eerste Wereldoorlog. Bovendien wordt zij beschouwd als de laatste grote cavaleriecharge in de Europese oorlogsgeschiedenis — na Halen werd definitief duidelijk dat de traditionele ruiterij kansloos was tegen georganiseerde infanterieverdediging en prikkeldraad. De slag werd een symbool van Belgische weerbaarheid en heldhaftig verzet tegen de overweldiger.

Herdenking en museum

In de Liniestraat in Halen bevindt zich een militaire begraafplaats die in 1915 werd aangelegd met de graven van 181 Belgische gesneuvelden van de slag. Naast het militaire kerkhof staat de gedenkzuil voor het 4de en het 24ste Linieregiment, ingehuldigd in 1939. Op het slagveld zelf staan 44 replica-helmen opgesteld als permanent monument, een blijvend symbool van de slag en de gevallen soldaten. Het plaatselijke museum Slag der Zilveren Helmen houdt de herinnering levend met documenten, objecten en verhalen over die bewogen augustusdag in 1914.

Begraafplaatsen in Halen

De gemeente Halen beschikt naast de historische militaire begraafplaats over civiele begraafplaatsen in de verschillende deelgemeenten. Elk kerkhof vertelt het verhaal van de generaties die in dit Limburgse grensland van Hageland en Haspengouw leefden, werkten en stierven.

• Militaire begraafplaats Halen — Liniestraat (181 Belgische gesneuvelden 1914)
• Gemeentelijke begraafplaats Halen centrum
• Kerkhoven in Loksbergen, Zelk en Zelem

Wie de begraafplaatsen van Halen bezoekt, staat op historische grond: dit stukje Limburg aan de Gete draagt de herinnering aan een van de meest gedenkwaardige momenten uit de Belgische militaire geschiedenis, op een plek waar in augustus 1914 het lot van Europa voor het eerst zichtbaar werd op een slagveld bezaaid met zilveren helmen.