Begraafplaatsen in Haamstede

Haamstede is een dorp in de gemeente Schouwen-Duiveland in de provincie Zeeland, gelegen aan de westzijde van het eiland, in de schaduw van het gelijknamige kasteel. Samen met het naburige Burgh vormt Haamstede de kern Burgh-Haamstede, maar het dorp kent zijn eigen identiteit: het is een klassiek kerkringdorp met een rijke geschiedenis die teruggaat tot de vroege Middeleeuwen, en het hart van een van de meest bijzondere landgoederen van Zeeland.

Slot Haamstede: twee millennia geschiedenis

Slot Haamstede is het bepalende element van Haamstede. Het kasteel, met een donjon en poortstructuur uit de dertiende eeuw, is een van de markantste historische bouwwerken van Zeeland. Maar de geschiedenis van de kasteellocatie reikt nog veel verder terug. Tijdens grootschalige renovaties in de jaren 1963-1973 werden op het kasteeleiland resten van Romeinse stenen bouwwerken uit de tweede eeuw na Christus gevonden — een bewijs van een nederzetting met nauwe banden met het Romeinse leger, dat in de eerste eeuwen van onze jaartelling aanwezig was in het Zeeuwse deltagebied.

Bijzonder indrukwekkend is de vondst van een vroegmiddeleeuws christelijk kerkhof op het kasteeleiland. De overledenen lagen begraven in houten kisten, oost-west georiënteerd met het hoofd naar het westen — de klassieke christelijke begrafenisoriëntatie. Laboratoriumonderzoek dateerde drie van de vier gevonden skeletten tussen 675 en 775 na Christus. Dit maakt de kasteellocatie van Haamstede tot een van de oudste bekende christelijke begraafplaatsen van Zeeland, een tastbaar bewijs van de vroegste kerstening van het eiland.

De bekendste bewoner van Slot Haamstede was Witte van Haamstede, een bastaardzoon van graaf Floris V. Rond 1470 kocht de Vlaamse edelman Lodewijk van Gruuthuse het kasteel en liet het ingrijpend verbouwen. In 1525 verwoestte een brand grote delen van het kasteel, maar de torens bleven bewaard. Vanaf 1981 beheert Natuurmonumenten het landgoed Slot Haamstede als natuur- en erfgoedgebied.

Kerkringdorp en begraafplaatsen

Haamstede zelf is een kerkringdorp: de bebouwing is georganiseerd in een ring rondom de dorpskerk en het kerkhof. Dit nederzettingspatroon verbindt Haamstede met de andere oude kerndorpen van Schouwen en maakt het tot een levend voorbeeld van de middeleeuwse dorpsbouw op het Zeeuwse eiland.

• Kerkhof Haamstede — het historische kerkhof bij de dorpskerk, hart van het kerkringdorp
• Vroegmiddeleeuws christelijk grafveld op het kasteeleiland (archeologisch monument, 7e-8e eeuw)
• Begraafplaats Burgh-Haamstede voor moderne bijzettingen

De begraafplaatsen van Haamstede vertellen het verhaal van twee millennia bewoning op de kop van Schouwen. Van Romeinse soldaten en vroegchristelijke pioniers tot de families die eeuwenlang in de schaduw van het kasteel leefden — hier, in het landgoed van Slot Haamstede en het stille kerkringdorp, ligt het geheugen van de eerste bewoners van Schouwen-Duiveland begraven, in het groene westen van Zeeland.