Begraafplaatsen in Geffen

Geffen is een levendig dorp in de gemeente Oss, gelegen in de provincie Noord-Brabant. Het dorp telt 2 begraafplaatsen en heeft een bijzonder rijke geschiedenis die teruggaat tot de late steentijd. De naam Geffen is waarschijnlijk afgeleid van gen effa, wat zoveel betekent als 'aan de waterkant', een verwijzing naar de eeuwenoude ligging van het dorp op de grens tussen de hogere zandgronden en de lager gelegen rivierklei langs de Maas.

Het oudste bekende document waarin Geffen wordt vermeld, dateert uit 1246. Archaeologische vondsten bewijzen echter dat de omgeving al rond 2000 voor Christus bewoond was. Geffen lag eeuwenlang in het overstromingsgebied van de Maas, die bij hoog water soms tot ver buiten de oevers trad. De watersnoodramp van 1880 staat nog altijd in de lokale herinnering gegrift: het water stond toen tot aan het hoogaltaar in de kerk en de inwoners zaten vier dagen opgesloten op hun zolders zonder voedseltoevoer. Pas in de jaren dertig van de twintigste eeuw werd de Maas gekanaliseerd, waarna de overstromingen definitief tot het verleden behoorden.

Geffen bezit twee begraafplaatsen met elk een geheel eigen geschiedenis. Naast de rooms-katholieke begraafplaats, die de overgrote meerderheid van de historisch katholieke bevolking heeft bediend, beschikt Geffen over een bijzondere joodse begraafplaats die vermoedelijk de oudste van Noord-Brabant is. De joodse begraafplaats, gelegen aan het Kraaijeven ten zuidoosten van het dorp, wordt voor het eerst vermeld in 1693 als het Smouse Kerkhoff. Aanvankelijk stelde de heerlijkheid Geffen een stuk grond beschikbaar aan één joodse familie, maar met de komst van meer joodse inwoners in Brabant groeide de begraafplaats uit tot een regionale voorziening. Er zijn nog 86 grafstenen bewaard gebleven. In 1909 werd de begraafplaats gesloten.

Het dorp Geffen beleefde ook een bijzonder hoofdstuk in de voedingsindustrie: het is de geboorteplaats van de 'margarine king', wat het dorp aan het einde van de negentiende en begin twintigste eeuw een bijzondere economische impuls gaf. Tegenwoordig is Geffen een aantrekkelijk dorp met een actieve gemeenschap, goede voorzieningen en een groene omgeving. De historische kern van Geffen is opgenomen in de lijst van beschermde dorpsgezichten.

Voor wie familieonderzoek wil doen naar voorouders uit Geffen, bieden de begraafplaatsregisters en het archief van de heemkundekring waardevolle informatie. Beide begraafplaatsen weerspiegelen de gelaagde sociale en religieuze geschiedenis van dit Brabantse dorp. Bron: Wikipedia – Geffen (plaats); Heemkunde Geffen – Joodse begraafplaats; BHIC – Geffen in vogelvlucht.