Begraafplaatsen in Geervliet

Geervliet is een van de oudste en historisch rijkste plaatsen op het voormalige eiland Voorne-Putten, gelegen in de gemeente Nissewaard in de provincie Zuid-Holland. Dit kleine maar geschiedkundig bijzondere stadje — want een stad is het officieel, met stadsrechten verleend in 1381 — heeft al eeuwenlang een centrale rol gespeeld in de bestuurlijke en politieke geschiedenis van het gebied ten zuiden van Rotterdam. Met een bewoningsgeschiedenis die minstens tot de vroege Middeleeuwen terugreikt, is Geervliet een plek die elke liefhebber van Nederlandse geschiedenis zal aanspreken.

De sleutel tot het belang van Geervliet in de middeleeuwse periode is het Hof van Putten. Na de verwoesting van kasteel Puttensteyn in 1304 — een beslissende gebeurtenis in de strijd om de macht in de regio — werd het bestuurlijk centrum van de Heerlijkheid Putten verplaatst naar het Hof van Putten in Geervliet. Van 1304 tot 1456 bestuurden de Heren van Putten hun uitgestrekte heerlijkheid vanuit dit complex in Geervliet. Geervliet was daarmee van oudsher de belangrijkste kern van het gebied: politiek, bestuurlijk en economisch. Vanaf het midden van de veertiende eeuw bevond zich de zetel van de Heren van Putten hier, wat het dorp een gewicht gaf dat ver uitsteeg boven zijn bescheiden omvang.

Stadsrechten in 1381

In 1381 verleende Sweder van Abcoude stadsrechten aan Geervliet — een erkenning van de stedelijke status en een instrument om de handel te beschermen en te bevorderen. In de nasleep van de stadsrechtenverlening werden een gracht en een stadsmuur aangelegd, waarmee Geervliet definitief de contouren aannam van een versterkte middeleeuwse stad. Tot op de dag van vandaag zijn sporen van deze middeleeuwse stadsinrichting zichtbaar in de ruimtelijke structuur van het dorp: de kerk, de gracht en de historische bebouwing getuigen van een verleden dat de stad vele eeuwen geleden vorm gaf.

De Grote Kerk van Geervliet, ook wel de Bartholomeuskerk, is het meest indrukwekkende monument van het dorp. Deze gotische kerk dateert uit de veertiende en vijftiende eeuw en heeft door de eeuwen heen verschillende functies vervuld. De kerk en het omliggende kerkhof vormen het historische hart van Geervliet en zijn tot op vandaag een symbool van de rijke religieuse en bestuurlijke geschiedenis van het stadje.

Joodse begraafplaats

Naast het christelijke kerkhof heeft Geervliet ook een eigen Joodse begraafplaats. Deze begraafplaats, gelegen aan de Spuikade aan de westzijde van het stadje, dateert uit 1781 en had een oppervlakte van circa 420 vierkante meter. Aangelegd op een smalle strook grond langs een oude dijk, is de Joodse begraafplaats een stille getuige van de langdurige aanwezigheid van een Joodse gemeenschap in Geervliet en omgeving.

• Hof van Putten: bestuurszetel Heren van Putten 1304–1456
• Stadsrechten verleend in 1381 door Sweder van Abcoude
• Gotische Bartholomeuskerk (14e–15e eeuw)
• Joodse begraafplaats aan de Spuikade (1781)
• Onderdeel van gemeente Nissewaard (fusie 2015)

Geervliet is vandaag de dag een kleine maar bijzonder aantrekkelijke dorpskern, omringd door het open polderlandschap van Voorne-Putten. Voor wie de geschiedenis van Zuid-Holland wil begrijpen, is een bezoek aan Geervliet onmisbaar: hier liggen de wortels van de bestuurlijke tradities die het gebied al meer dan zeven eeuwen vormgeven. De begraafplaatsen van Geervliet — zowel de christelijke als de Joodse — zijn de stille dragers van dat erfgoed, midden in de gemeente Nissewaard en de provincie Zuid-Holland.