Begraafplaatsen in Evere

Evere is een gemeente in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, gelegen in het noordoosten van de hoofdstad, op de grens tussen het stedelijke Brussel en het Vlaamse ommeland. Met meer dan veertigduizend inwoners en de aanwezigheid van het NAVO-hoofdkwartier — gevestigd in Evere seit 1967 — heeft de gemeente een sterk internationaal karakter. Maar bovenal is Evere de thuisbasis van wat wordt beschouwd als de grootste begraafplaats van België: de Begraafplaats van Brussel, ook wel de Begraafplaats van Evere genoemd, een van de indrukwekkendste funeraire parken van West-Europa.

De Begraafplaats van Brussel: 38 hectare stadsgeschiedenis

Op 2 juni 1874 nam de gemeenteraad van de Stad Brussel het besluit om dertig hectare grond op het grondgebied van Evere aan te kopen voor de aanleg van een grote centrale begraafplaats. De begraafplaats werd geopend in 1877 door burgemeester Jules Anspach — de man die ook verantwoordelijk was voor de overwelving van de rivier de Zenne en de aanleg van de centrale boulevards van Brussel. Een bijkomende aankoop bracht het totale terrein al snel op 38 hectare, waarmee de Begraafplaats van Brussel de grootste begraafplaats van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en feitelijk van heel België werd.

De begraafplaats werd ontworpen door stadsarchitect Victor Jamaer en landschapsarchitect Louis Fuchs in een Engelse landschapsstijl: brede lanen, grote rondes en slingerende paden door een parkachtig landschap dat de illusie wekt van een aristocratisch buitengoed. Deze opzet — de begraafplaats als park voor bezinning en wandeling — was kenmerkend voor de laat-negentiende-eeuwse begrafeniscultuur die de dood wilde integreren in het stedelijke leven in plaats van hem te verbergen.

Beroemde graven en nationale monumenten

De Begraafplaats van Brussel is niet alleen de grootste, maar ook een van de meest historisch rijke begraafplaatsen van België. Hier rust François Van Campenhout, de componist van de Brabançonne — het Belgische volkslied. Ook Jean Volders, een grondlegger van de Belgische arbeidersbeweging, en talrijke burgemeesters van de Stad Brussel liggen hier begraven. De begraafplaats is daarmee een wandeling door de politieke, culturele en sociale geschiedenis van een heel land. Naast individuele graven bevat de Begraafplaats van Brussel monumenten die slaan op collectieve rampen en historische gebeurtenissen — waaronder een aangrijpend monument ter herdenking van de dodelijke brand in het warenhuis Innovation op 22 mei 1969, waarbij 323 mensen omkwamen.

Art nouveau en funeraire architectuur

De Begraafplaats van Brussel is tevens een buitengewoon rijk openluchtmuseum van funeraire architectuur en kunst in art-nouveau- en neoclassicistische stijl. Rond 1900 bereikte de Belgische begrafeniscultuur een artistiek hoogtepunt, en de rijke Brusselse burgerij spaarde niet op de aankleding van hun grafmonumenten. Grafstenen, familiegrafkelders, bronzen sculpturen en marmeren reliëfs getuigen van de artistieke ambities van een bloeiende samenleving die de dood wilde omgeven met schoonheid en monumentaliteit. De gemeente Evere biedt behalve de grote stedelijke begraafplaats ook een voormalige gemeentelijke begraafplaats die als historisch erfgoed is beschermd. Voor wie de begraafplaatsen van Evere wil bezoeken, is de Begraafplaats van Brussel het absolute startpunt — een wandeling van meerdere uren door het groene, stille hart van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

• Gemeente: Evere
• Gewest: Brussels Hoofdstedelijk Gewest
• Begraafplaats van Brussel: geopend 1877, 38 hectare, ontwerp Victor Jamaer & Louis Fuchs (Engelse landschapsstijl)
• Bijzonderheid: grootste begraafplaats van België; componist Brabançonne François Van Campenhout begraven; monument brand Innovation 1969 (323 slachtoffers)
• NAVO-hoofdkwartier in Evere gevestigd seit 1967