Begraafplaatsen in Enter

Enter is een dorp aan de rivier de Regge in het westelijke deel van Twente, gemeente Wierden, provincie Overijssel. Met ruim 4.500 inwoners is het de tweede kern van de gemeente na het hoofddorp Wierden. Enter dankt zijn bekendheid aan één bijzonder ambacht dat het dorp eeuwenlang heeft gevormd en dat tot op de dag van vandaag zijn stempel drukt op het lokale karakter: de klompenmakerij. Enter is in Nederland en ver daarbuiten bekend als het 'klompendorp' bij uitstek — een plek waar het traditionele ambacht van het maken van houten klompen niet alleen werd beoefend maar ook geperfectioneerd tot een kleine industrie van formaat.

De geschiedenis van de klompenmakerij in Enter gaat terug tot de zeventiende eeuw. Al in marktrapporten uit die tijd wordt geklaagd over het heimelijk kappen van wilgen- en populierenbomen — precies het hout dat de klompenmakers nodig hadden voor hun werk. In de bossen en langs de oevers van de Regge groeiden de wilgen en populieren die de grondstof leverden: de turfstekers en de boeren hakten de stammen in blokken, spouwden die en holden ze uit tot de herkenbare vorm van de Nederlandse klomp. Het was van oudsher een typische huisnijverheid: in boerderijen en schuren werden de klompen handmatig gemaakt, van geslacht op geslacht doorgegeven.

Rond 1900 waren er in Enter ongeveer 300 klompenmakers actief in circa 200 familiebedrijfjes — een opmerkelijke concentratie voor een dorp van deze omvang. De jaarlijkse productie bedroeg in die periode rond de 300.000 klompen. De klompenmakerij was geen bijverdienste meer maar de ruggengraat van de plaatselijke economie, verweven met de handel langs de Regge en de verbindingen met de bredere regio. Na de Tweede Wereldoorlog nam het aantal bedrijven snel af door de opkomst van rubber- en plasticschoeisel: in 1956 waren nog twaalf bedrijven over met honderd medewerkers. Vandaag de dag zijn slechts drie bedrijven actief, maar zij bewaken de traditie met trots.

Het Klompen- en Zompenmuseum in Enter is het levende geheugen van dit vakmanschap. Hier is te zien hoe de klomp van ruwe boomstam tot voltooide schoen wordt gemaakt, welke gereedschappen daarvoor nodig zijn en hoe generaties Enteraren hun bestaan bouwden op dit verrassend veelzijdige ambacht. De 'zompen' in de museumnaam verwijzen naar de platboomde vaartuigjes waarmee handelswaar over de Regge werd getransporteerd — ook een typisch kenmerk van Enter als handelsdorp aan het water. Jaarlijks trekken de Europese Promotiedagen Handmatig Klompen Maken bezoekers van ver naar Enter, een bewijs dat de klompentraditie meer is dan folklore.

Enter is ook een dorp van schilderachtige natuur. De Regge stroomt door het centrum van het dorp en biedt kano- en fluisterbootvaarders een bijzonder perspectief op het Twentse landschap. Rondom Enter liggen bosrijke en agrarische gebieden die uitnodigen tot wandelen en fietsen. De begraafplaatsen van Enter dragen de namen en het leven van de klompenmakers, schippers en boeren die dit dorp groot maakten — rustplaatsen ingebed in het cultuurlandschap van gemeente Wierden en de provincie Overijssel, waar ambacht en natuur al eeuwen in evenwicht zijn.