Begraafplaatsen in Enschede

Enschede is de grootste stad van Twente en een van de belangrijkste steden van de provincie Overijssel. De stad telt ruim 160.000 inwoners en is het economische, culturele en onderwijskundige hart van de regio. Enschede maakt deel uit van de gemeente Enschede, die naast de stad zelf ook de dorpen Lonneker, Boekelo, Usselo, Glanerbrug en de buurtschap Twekkelo omvat. Gelegen vlak bij de Duitse grens, heeft Enschede altijd een internationaal en grensoverschrijdend karakter gehad, zowel economisch als cultureel.

De geschiedenis van Enschede gaat terug tot de vroege middeleeuwen. De stad ontving stadsrechten in 1325 en groeide in de loop der eeuwen gestaag. De echte explosieve groei vond echter pas plaats in de negentiende eeuw, toen de textielindustrie Enschede transformeerde van een bescheiden marktstad tot een bruisend industrieel centrum. Op het hoogtepunt van de textielproductie was Enschede na Manchester de grootste textielstad ter wereld. Meer dan vijftigduizend mensen werkten direct in de textielindustrie, en de bevolking van de stad vertienvoudigde tussen 1870 en 1900. Fabrieken rezen op langs de stadsgrachten en de spoorlijnen, en de namen van de grote textielondernemers — Van Heek, Blijdenstein, Jordaan — werden synoniem met de stad zelf.

De textielindustrie gaf Enschede zijn karakter: arbeidzaam, nuchter en sociaal bewogen. Er ontstonden arbeidersbuurten, fabriekskantines, ziekenfondsen en woningbouwverenigingen die de werkers verzorgden van de wieg tot het graf. Maar de industrie was ook kwetsbaar. In de tweede helft van de twintigste eeuw stortte de Europese textielmarkt in door concurrentie uit lagelonenlanden. Een voor een sloten de fabrieken hun deuren. Enschede moest opnieuw uitvinden wie het was — een proces van economische en sociale transformatie dat decennia duurde en de stad fundamenteel veranderde.

Op 13 mei 2000 sloeg het noodlot toe in een mate die de stad nooit eerder had meegemaakt. In de wijk Roombeek, een dichtbebouwde arbeidersbuurt, ontplofte een vuurwerkopslagplaats van SE Fireworks. De explosies waren kilometers ver te horen en veroorzaakten een ravage die zijn weerga niet kende in vredestijd in Nederland. Drieëntwintig mensen kwamen om het leven, onder wie vier brandweerlieden. Ongeveer 950 mensen raakten gewond en meer dan 200 woningen werden volledig verwoest. De Vuurwerkramp van Enschede schokte heel Nederland en leidde tot ingrijpende wijzigingen in de regelgeving rond de opslag en verkoop van vuurwerk. De wijk Roombeek werd herbouwd als een stedenbouwkundig showcase, ontworpen door Pi de Bruijn, en geldt vandaag als een van de meest onderscheidende naoorlogse wederopbouwgebieden van het land.

Vandaag de dag is Enschede een dynamische studentenstad dankzij de Universiteit Twente en de Saxion Hogeschool, die samen tienduizenden studenten trekken. De stad heeft een levendig cultureel leven met musea als het Rijksmuseum Twenthe, theaters, evenementenhallen en een bloeiende horeca. De begraafplaatsen van Enschede weerspiegelen de gelaagde en bewogen geschiedenis van de stad — van textielarbeiders tot oorlogsslachtoffers — en vormen een tastbaar geheugen van alles wat Enschede groot en kwetsbaar heeft gemaakt. Ze liggen verspreid over de stad en de omliggende dorpen in de gemeente Enschede, in het hart van de provincie Overijssel.