Begraafplaatsen in Eede

Eede is een klein grensdorp in de gemeente Sluis, gelegen in Zeeuws-Vlaanderen in de provincie Zeeland, direct aan de grens met België. Het dorp telt slechts enkele honderden inwoners en lijkt op het eerste gezicht een gewone, stille Zeeuwse poldergemeenschap. Maar Eede draagt een unieke historische last: het is de plek waar koningin Wilhelmina op 13 maart 1945 voor het eerst in bijna vijf jaar weer voet op Nederlandse bodem zette — een van de meest symbolische momenten uit de Nederlandse bevrijdingsgeschiedenis.

Op 13 maart 1945, om precies 12.29 uur, stak Wilhelmina de Nederlands-Belgische grens over bij Eede. De grens was voor die gelegenheid provisorisch gemarkeerd met een streep van meel. Het bezoek was tot op het laatste moment strikt geheim gehouden, behalve voor een select gezelschap. Toch verzamelden zich inwoners van Eede en omgeving om getuige te zijn van dit historische moment. De koningin werd opgewacht door de toenmalige commissaris van de Koningin, Quarles van Ufford, en de griffier van Provinciale Staten. Wilhelmina zelf noemde haar eerste stap over de meelstreep in Eede 'een van de grootste gebeurtenissen' uit haar leven.

Nationaal Monument De Nederlandse Maagd

Ter nagedachtenis aan de grensoverschrijding van Wilhelmina werd in 1954 op het Koningin Wilhelminaplein in Eede het Nationaal Monument 'De Nederlandse Maagd' onthuld. Het beeld, vervaardigd door beeldhouwer Peter Roovers, werd op 13 maart 1954 — precies negen jaar na de historische terugkeer — onthuld door koningin Juliana, de dochter van Wilhelmina. Op een plaquette bij het monument staan de namen vermeld van de Canadese regimenten die vochten voor de bevrijding van Zeeuws-Vlaanderen en de namen van veertig oorlogsslachtoffers uit de voormalige gemeente Aardenburg.

Het monument in Eede is een van de meest bijzondere oorlogsmonumenten van Nederland: niet gewijd aan een slag of een aanval, maar aan een terugkeer — aan de hoop en het verlangen van een volk dat vijf jaar heeft gewacht op bevrijding. Eede was, kort na de slag om de Schelde in de herfst van 1944, al bevrijd. Het grensdorp lag al in geallieerd gebied toen Wilhelmina aankwam, en dat maakte het tot de ideale plek voor de symbolische stap op vaderlandse bodem.

• Op 13 maart 1945 om 12.29 uur zette koningin Wilhelmina bij Eede voet op Nederlandse bodem
• Het Nationaal Monument 'De Nederlandse Maagd' op het Koningin Wilhelminaplein herdenkt dit moment
• Het monument werd in 1954 onthuld door koningin Juliana
• Eede ligt direct aan de grens met België en heeft een typisch Zeeuws-Vlaams karakter
• Het dorp behoort tot de gemeente Sluis in het zuiden van Zeeland

De begraafplaats van Eede is een rustplaats die de diepte van dit grensgebied weerspiegelt. Hier liggen de generaties grensbewoners begraven die leefden in de bijzondere coulisse van Nederland en België — mensen voor wie de grens altijd aanwezig was, maar die zichzelf in de eerste plaats zagen als Zeeuwen en Nederlanders. Eede is een kleine plek met een groot verhaal, en de begraafplaatsen van de gemeente Sluis herbergen die verhalen als stille getuigen van de geschiedenis van de provincie Zeeland.