Begraafplaatsen in Edegem

Edegem is een gemeente in de provincie Antwerpen, gelegen in de onmiddellijke zuidelijke periferie van de stad Antwerpen, als onderdeel van de Antwerpse agglomeratie. De gemeente telt ruim 22.000 inwoners en grenst aan de Antwerpse districten Wilrijk en Berchem, alsook aan de gemeenten Kontich, Hove en Mortsel. Ondanks haar verstedelijkte omgeving heeft Edegem zijn eigen identiteit bewaard als groene, residentiële gemeente met een bijzonder rijke militaire en industriële erfgoedlaag.

Het bekendste erfgoedobject van Edegem is ongetwijfeld Fort 5, een van de acht forten die generaal Brialmont in opdracht van de Belgische overheid liet bouwen als onderdeel van de verdedigingsgordel rond Antwerpen. De bouw begon in 1859 en werd voltooid in 1864. Deze Brialmontgordel was een innovatief militair verdedigingssysteem dat Antwerpen moest beschermen als nationale réduit — de laatste toevlucht van de Belgische staat bij een vijandelijke inval. Fort 5 in Edegem is uniek omdat het het enige fort in de Antwerpse provincie is waar burgers werden geëxecuteerd door de Duitse bezetter tijdens de Eerste Wereldoorlog. Zestien Belgische verzetsleden werden er gefusilleerd wegens vermeende spionage, tussen 1915 en 1918. Een herdenkingsmonument op het fortterrein eert hun nagedachtenis.

Sinds 1977 is Fort 5 eigendom van de gemeente Edegem en werd het opengesteld voor het publiek. Het fort is omgeven door een groene zone en vormt vandaag een combinatie van oorlogsmonument, natuurgebied en erfgoedsite. Historische gidsen leiden bezoekers doorheen de kazematten, grachten en geschutsopstellingen van dit negentiende-eeuwse militaire bouwwerk.

Begraafplaatsen in Edegem

• Gemeentelijke begraafplaats Edegem – de centrale rustplaats van de gemeente
• Sint-Antonius van Paduakerkhof – historische parochiebegraafplaats

De begraafplaatsen van Edegem zijn doordrenkt van de geschiedenis van de Antwerpse agglomeratie. Op het gemeentelijk kerkhof liggen naast gewone burgers ook figuren begraven die deel uitmaakten van de industriële en sociale ontwikkeling van de gemeente in de twintigste eeuw. Het funeraire erfgoed van Edegem is niet los te zien van de bredere Antwerpse context: de forten, de textielnijverheid, de grootstedelijke invloed en de twee wereldoorlogen hebben allen hun sporen nagelaten in de overlijdensregisters en op de grafstenen van dit Fort 5-dorp.

Hedendaags Edegem combineert de groene villawoonwijken van de Antwerpse zuidrand met een actieve gemeenschap en een rijke erfgoedtraditie. Voor wie de begraafplaatsen van Edegem bezoekt, is een bezoek aan Fort 5 een onmisbare aanvulling: samen vertellen het fort en de kerkhoven het meest complete verhaal van deze gemeente in de provincie Antwerpen.