Begraafplaatsen in Colijnsplaat

Colijnsplaat is een dorp op het eiland Noord-Beveland, gelegen in de gemeente Noord-Beveland, in de provincie Zeeland. Het dorp telt circa 1.500 inwoners en is de grootste kern van de gemeente, maar het is toch bovenal bekend om iets heel bijzonders: de vondst van honderden Romeinse altaarstenen gewijd aan de godin Nehalennia, opgebaggerd uit de Oosterschelde voor de kust van het dorp. Die vondst heeft Colijnsplaat op de internationale archeologische kaart gezet en het dorp een uniek stukje wereldgeschiedenis gegeven.

De geschiedenis van Colijnsplaat begint, net als die van heel Noord-Beveland, met water en catastrofe. Na de verwoestende stormvloeden van 1530 en 1532 die het eiland volledig onder water zetten, werd Noord-Beveland in fasen heringedijkt. Colijnsplaat en het naburige Kats kwamen in 1598 als eerste aan de beurt, wat Colijnsplaat tot een van de oudste 'nieuwe' dorpen van het herboren eiland maakt. Het dorp groeide uit tot een agrarisch en later ook toeristische kern, met een jachthaven die het dorp aantrekkelijk maakt voor watersporters die het Veerse Meer en de Oosterschelde verkennen.

In 1970 haalde een visser uit Tholen iets opmerkelijks omhoog in zijn netten: stenen fragmenten met Latijnse inscripties, afkomstig uit de modder van de Schaar van Colijnsplaat — een ondiepe geul in de Oosterschelde. Wat volgde was een van de meest indrukwekkende archeologische ontdekkingen in de Zeeuwse geschiedenis. In de jaren daarna werden meer dan 330 altaarstenen geborgen, samen met negen grote godinnenbeelden, waarvan drie vrijwel compleet. Alle altaarstenen waren gewijd aan Nehalennia, een inheemse Germaanse godin die ook door de Romeinen werd vereerd als beschermster van schippers en handelaars. De zeelieden die vanuit Colijnsplaat en het nabijgelegen Domburg vertrokken richting Britannia of de Franse kust, smeekten Nehalennia om een veilige oversteek — en als zij behouden terugkeerden, lieten zij een altaarsteen plaatsen als dank. Het heiligdom was actief in de tweede en derde eeuw na Christus, maar werd door een stormvloed verzwolgen en lag eeuwenlang verborgen op de bodem van de zee.

Ter ere van deze unieke vondst werd in Colijnsplaat een reconstructie van de Nehalenniatempel gebouwd, die in 2005 zijn deuren opende. De tempel is uitgegroeid tot een van de bekendste toeristische attracties van Noord-Beveland en een icoon van Zeeland. Bezoekers kunnen er de replica's van de altaarstenen bewonderen en meer te weten komen over de Romeinse aanwezigheid in het Deltagebied — een periode die in het historische bewustzijn van Zeeland vaak onderbelicht blijft, maar die in Colijnsplaat tastbaar aanwezig is.

Naast de Nehalenniatempel biedt Colijnsplaat een gezellige dorpskern met winkels, horeca en een levendige jachthaven. De omgeving nodigt uit tot fietsen en wandelen: de Deltawerken, het Veerse Meer en de Oosterschelde liggen letterlijk om de hoek. De rust van het Noord-Bevelandse polderlandschap staat in mooi contrast met de historische diepte die dit kleine dorp herbergt.

De begraafplaats van Colijnsplaat bewaard het geheugen van generaties die leefden op dit herveroverde stukje land, opgebouwd op het fundament van herinpoldering, visserij en landbouw — en die nu rusten in de Zeeuwse klei, niet ver van de plek waar eeuwen geleden Nehalennia werd aangeroepen voor een veilige vaart op de wilde Noordzee.