Begraafplaatsen in Castricum

Castricum is een levendig kustdorp in de gelijknamige gemeente Castricum in de provincie Noord-Holland, gelegen tussen de duinen van de Noord-Hollandse kust en het achterland van de polder. Het dorp heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen, een bijzondere erfenis uit de Tweede Wereldoorlog met de Atlantikwall-bunkers in de duinen, en meerdere begraafplaatsen van historische en architectonische betekenis.

Naam, geschiedenis en middeleeuwse wortels

De naam Castricum zou kunnen teruggaan op het Latijnse castrum (fort), wat wijst op Romeinse of vroegmiddeleeuwse militaire aanwezigheid in het gebied. In de middeleeuwen was Castricum een agrarisch dorp, met de duinen en het achterland als basis voor boerenbedrijven en tuinderijen. In de negentiende en twintigste eeuw groeide het dorp door de aanleg van de spoorlijn Haarlem–Alkmaar en de populariteit van Castricum aan Zee als badplaats.

De gemeente Castricum ontstond in haar huidige vorm door de samenvoeging van de voormalige gemeenten Castricum, Akersloot en Limmen, met een gecombineerd inwonertal van meer dan 34.000 inwoners op een oppervlak van circa 5.500 hectare.

Gemeentelijke begraafplaats Castricum

De Gemeentelijke Begraafplaats Castricum is de voornaamste begraafplaats van het dorp en wordt beheerd door de gemeente. De gemeente Castricum beheert in totaal drie gemeentelijke begraafplaatsen: in Castricum, in Akersloot en in Limmen. Alle drie worden beschreven als sfeervolle plaatsen, omgeven door het groene karakter van de gemeente.

Begraafplaats Duin en Bosch — bijzonder rijksmonument

Een van de meest bijzondere funeraire plekken in Castricum is de Begraafplaats Duin en Bosch, een voormalige begraafplaats op het terrein van het historische Provinciaal Ziekenhuis Duin en Bosch — een psychiatrische inrichting die in 1904 werd geopend. Tussen 1909 en 1963 werden hier circa 1.800 overledenen ter aarde besteld: patiënten, personeelsleden en hun familieleden. De begraafplaats is aangewezen als een rijksmonument en vormt een unieke getuige van de psychiatrische zorggeschiedenis van Nederland.

Sinds 1955 is de begraafplaats niet meer in actief gebruik. PWN (waterleidingbedrijf Noord-Holland, beheerder van de duinen) renoveerde de begraafplaats in samenwerking met de Werkgroep Oud-Castricum en de Stichting Alkmaardermeer en Omgeving. De site is daarmee een stille, historische plek in het duingebied die bewaard is gebleven voor het nageslacht.

• Gemeentelijke Begraafplaats Castricum: actief gemeentelijk kerkhof, sfeervolle omgeving
• Begraafplaats Duin en Bosch: rijksmonument, 1909–1955, ca. 1.800 begravenen, psychiatrische inrichting
• Begraafplaats GGZ Dijk en Duin: verbonden aan de opvolger van Duin en Bosch

De Atlantikwall en oorlogserfgoed

Castricum draagt een zwaar oorlogsstempel. Tijdens de Tweede Wereldoorlog legden de Duitsers langs de kust van Castricum een uitgebreid stelsel van bunkers en verdedigingswerken aan als onderdeel van de Atlantikwall. Alleen al rond de strandafgang van Castricum aan Zee werden 105 bunkers gebouwd. De bouw gebeurde door de Organisation Todt, die duizenden dwangarbeiders inzette, waaronder Nederlandse mannen. In januari 1943 werd bijna de helft van de bevolking van Castricum geëvacueerd, omdat de kustzone als Sperrgebiet was aangewezen.

Dit oorlogsverleden is voelbaar in het landschap en de lokale herinneringscultuur. Restanten van de Atlantikwall zijn nog altijd zichtbaar in de duinen, en de lokale historische vereniging Oud-Castricum documenteert dit erfgoed actief.

Meer weten over begraafplaatsen in de regio? Bekijk ook Akersloot of de gehele gemeente Castricum.

Bronnen: castricum.nl (Gemeentelijke begraafplaatsen), rijksmonumenten.nl (Begraafplaats Duin en Bosch), pwn.nl (Historische begraafplaats Duin en Bosch opgeknapt), oud-castricum.nl (Castricum in oorlogstijd), castricummer.nl (Atlantikwall-bunkers).