Begraafplaatsen in Brussel

Brussel — in het Frans Bruxelles — is de hoofdstad van België, het centrum van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en de de facto hoofdstad van de Europese Unie. De Stad Brussel is zowel een afzonderlijke gemeente als de naam voor de bredere agglomeratie van negentien gemeenten die samen het Gewest vormen. Met zijn Grand-Place, Manneken Pis, het Atomium en de Europese instellingen is Brussel een van de meest bezochte steden van Europa — maar zijn begrafenisgeschiedenis is even diep en fascinerend als zijn politieke en artistieke erfgoed.

Grand-Place en het historische hart van Brussel

De Grand-Place — Grote Markt — is het kloppende hart van Brussel en een van de mooiste pleinen ter wereld. Dit UNESCO-Werelderfgoedsite wordt omsloten door het gotische stadhuis uit de vijftiende eeuw, het Broodhuis (Maison du Roi) en een indrukwekkende reeks van barokke gildenhuizen die dateren uit de late zeventiende eeuw. De Grand-Place was in de Middeleeuwen niet alleen een handelscentrum maar ook de plek waar openbare executies plaatsvonden en waar het sociale leven van de stad zich afspeelde. De gildenmeesters en patriciërs die in de omringende huizen woonden, werden begraven in de kerkjes rondom het plein — een praktijk die sporen naliet in de vroegste begrafenisgeschiedenis van de stad.

Het beroemde Manneken Pis, het kleine bronzen jongetje dat al eeuwen vrolijk blijft plassen aan de hoek van de Eikstraat en de Stoofstraat, is het meest iconische symbool van Brusselse humor en weerbaarheid. Het standbeeldje in zijn huidige vorm dateert van 1619 en is gemaakt door beeldhouwer Jérôme Duquesnoy de Oudere. Het origineel bevindt zich in het Brusselse Stadsmuseum; op de originele plek staat since 1965 een replica. Elk jaar wordt het beeldje door bezoekers uit de hele wereld bekeken, gefotografeerd en — in een unieke Brusselse traditie — gekleed in een van de honderden kostumes uit de uitgebreide garderobe van de stad.

De Stad Brussel als beheerder van begraafplaatsen

De Stad Brussel beheert een bijzonder rijk en gevarieerd patrimonium van begraafplaatsen, verspreid over het stadsgewest en delen van het Vlaamse ommeland. De bekendste en grootste is de Begraafplaats van Brussel in het naburige Evere — een parkachtige necropolis van 38 hectare die in 1877 werd geopend en de graven herbergt van componist François Van Campenhout (auteur van de Brabançonne), burgemeesters en andere prominenten. De geschiedenis van de begrafenispraktijken in Brussel is nauw verbonden met de stedelijke groei. In de vroege Middeleeuwen werden overledenen begraven bij de parochiekerken in de stad — bij de Kathedraal Sint-Michiel en Gudula, bij de collegiale kerk Sint-Pieter en Sint-Guido in Anderlecht, en bij de kapucijnenkerken en begijnhoven die de stad bepeupelden. Met de explosieve groei van de stad in de negentiende eeuw werden nieuwe, grotere gemeentelijke begraafplaatsen aangelegd buiten de stadsgrenzen.

Brussel als Europese hoofdstad

Brussel is niet alleen de hoofdstad van België, maar ook de thuisbasis van de voornaamste Europese instellingen: de Europese Commissie, de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement hebben hier hun voornaamste zetel. Dit maakt Brussel tot het bestuurlijke centrum van een unie van 27 landen met meer dan 450 miljoen inwoners — een rol die de stad een kosmopolitisch karakter heeft gegeven dat zijn weerga niet kent in Europa. Meer dan honderd nationaliteiten wonen in het Brussels Gewest, en die diversiteit heeft ook de begrafeniscultuur van de stad verrijkt. Islamitische begraafplaatsen, Joodse begraafplaatsen en de traditionele katholieke en gemeentelijke begraafplaatsen reflecteren samen de religieuze en etnische verscheidenheid van een stad die altijd een kruispunt van culturen is geweest.

Begraafplaatsen in de Stad Brussel

De gemeente Brussel zelf beheert begraafplaatsen in de stad en heeft historisch ook de grote Begraafplaats van Brussel in Evere als centrale graflocatie gebruikt. Bezoekers van de begraafplaatsen in de Stad Brussel wandelen door een bijzondere mix van stedelijk erfgoed, funeraire kunst en nationale geschiedenis — ingebed in een hoofdstad die tegelijkertijd de trots van een klein land en de aspiraties van een heel continent draagt. De begraafplaatsen van Brussel zijn daarmee niet alleen rustplaatsen voor individuen, maar ook levende documenten van de migratie- en integratiegeschiedenis van een van de meest diverse steden van Europa's hart.

• Gemeente: Brussel (Stad Brussel / Bruxelles)
• Gewest: Brussels Hoofdstedelijk Gewest
• Rol: Hoofdstad van België en de facto hoofdstad van de Europese Unie
• Bijzonderheid: Grand-Place (UNESCO-Werelderfgoed), Manneken Pis (1619, replica ter plaatse seit 1965), Begraafplaats van Brussel in Evere (38 ha, geopend 1877)
• Europese instellingen: Europese Commissie, Raad van de EU, Europees Parlement