Begraafplaatsen in Bergschenhoek

Bergschenhoek is een dorp in de gemeente Lansingerland, in de provincie Zuid-Holland. Het dorp is de op een na grootste kern van Lansingerland en heeft een uitgesproken tweeledige identiteit: een historische kern met eeuwenoude wortels en een snel gegroeide moderne woonwijk die het gevolg is van de VINEX-uitbreiding in de jaren 1990 en 2000. Bergschenhoek ligt op het snijpunt van stad en platteland, van Rotterdam en het Groene Hart.

Naam en vroegste geschiedenis

De naam Bergschenhoek verwijst naar de ligging in een 'hoek' langs de Bergweg richting Hillegersberg — een van de oudste verbindingswegen in dit deel van Zuid-Holland. Vanaf de vijftiende eeuw maakte Bergschenhoek deel uit van de heerlijkheid Hillegersberg en Rotteban, een feodale bestuursstructuur die typisch was voor het middeleeuwse Holland. De bewoning in dit gebied gaat terug op de ontginning van het veengebied rond de elf-à-twaalfde eeuw, toen monniken en kolonisten het moeras systematisch in cultuur brachten.

Schuilkerk en Reformatie

Een bijzonder hoofdstuk in de geschiedenis van Bergschenhoek is de vestiging van een schuilkerk in 1649. Na het verbod op de openbare uitoefening van het katholicisme in de Republiek der Zeven Provinciën bouwden katholieken in Bergschenhoek een verborgen bidplaats waar zij hun geloof konden belijden — ver van de ogen van de autoriteiten. De gereformeerde gemeente in het dorp werd niet eerder gesticht dan in 1658. Deze religieuze spanning tussen verschillende kerkgenootschappen laat zijn sporen na in de begraafcultuur: katholieke en protestantse begraafplaatsen bestaan in Bergschenhoek naast elkaar.

Gemeentelijke begraafplaats en rooms-katholieke begraafplaats

Bergschenhoek heeft twee begraafplaatsen. De gemeentelijke begraafplaats is gelegen aan de Bergweg-Noord in het zuidwestelijke deel van het dorp en beslaat circa 9.400 vierkante meter met bijna 600 begraven personen op 419 graven. De oudste overlijdensdatum in de begraafplaatsregistratie gaat terug tot 7 juli 1871. Naast de gemeentelijke begraafplaats bestaat er ook een Rooms-Katholieke Begraafplaats in Bergschenhoek, gelegen aan de Smitshoek — een stille getuige van de aanwezigheid van de katholieke gemeenschap in dit dorp, ook na de eeuwen van geslotenheid en schuilkerken.

VINEX-groei en moderne ontwikkeling

In de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra (VINEX) van 1993 werd Bergschenhoek aangewezen als groeikern. Het dorp transformeerde daarna in rap tempo van een bescheiden agrarisch dorp van circa 6.000 inwoners tot een woonplaats met meer dan 17.000 inwoners in 2006. Nieuwe woonwijken, scholen en voorzieningen schoten uit de grond, en de demografie verschoof van een agrarische dorpsgemeenschap naar een forensenbevolking die werkt in Rotterdam en Den Haag. Op 1 januari 2007 fuseerde Bergschenhoek met Berkel en Rodenrijs en Bleiswijk tot de gemeente Lansingerland.

Begraafplaatsen van Bergschenhoek

De begraafplaatsen van Bergschenhoek zijn kleine maar betekenisvolle ankerpunten in een dorp dat in korte tijd sterk veranderde. De gemeentelijke begraafplaats aan de Bergweg-Noord en de rooms-katholieke begraafplaats aan de Smitshoek zijn tezamen de stille bewaarders van de dorpsgemeenschap door de eeuwen heen — van de eerste veenontginners tot de hedendaagse forenzen die in dit dorp hun wortels vonden. In het bredere kader van de gemeente Lansingerland en de provincie Zuid-Holland zijn zij onvervangbare plekken van herinnering en bezinning.

• Gemeente: Lansingerland
• Provincie: Zuid-Holland
• Karakter: historisch dorp getransformeerd tot forensenwijk door VINEX
• Bijzonderheid: schuilkerk 1649, gemeentelijke begraafplaats Bergweg-Noord (oudste grafsteen 1871), rooms-katholieke begraafplaats Smitshoek