Begraafplaatsen in As

As is een gemeente in de provincie Limburg, gelegen op het Kempens Plateau tussen de valleien van de Demer en de Maas. De gemeente telt ruim 7.500 inwoners, de zogeheten Assenaren, en maakt deel uit van het gerechtelijk kanton Bree en het kiezkanton Genk. As is één van de gemeenten van de Belgisch-Limburgse Mijnstreek, een regio die haar moderne identiteit grotendeels dankt aan de ontdekking en ontginning van steenkool.

De ontdekking van steenkool

De geschiedenis van As als mijnegemeente begint op een historische dag in 1901, toen de Leuvense professor André Dumont in As de eerste Kempense steenkool ontdekte. Deze vondst veranderde niet alleen het lot van As, maar van heel Belgisch Limburg. Het Kempens steenkoolbekken, dat ondergronds een groot deel van de Antwerpse en Limburgse provincies beslaat, bleek een enorme economische rijkdom te herbergen. As was hiermee het startpunt van een mijnbouwrevolutie die in de twintigste eeuw honderdduizenden mensen naar Limburg zou trekken.

De eerste woningen voor mijnwerkers uit Zwartberg — de zogenaamde Cockerill-cité, een complex van 36 huizen — werd in september 1912 opgeleverd. Deze mijnwerkerswijk is een tastbare herinnering aan de snelle verstedelijking die de mijnbouw met zich meebracht. Arbeiders kwamen van over heel Europa: Polen, Italiërs, Oost-Europeanen vestigden zich in As en omgeving, wat leidde tot een kleurrijke, multiculturele samenleving die uniek was voor de Belgische plattelandsstreek.

Fusie en deelgemeenten

Sinds 1971 is As een fusiegemeente, samengesteld uit de twee oorspronkelijke Kempense dorpen As en Niel-bij-As. Dit Niel-bij-As is nadrukkelijk niet te verwarren met het gelijknamige Niel in de Rupelstreek (provincie Antwerpen) — een veelgemaakte vergissing bij databeheer en administratieve verwerking. As en Niel-bij-As liggen allebei op het Kempens Plateau en deelden een vergelijkbare agrarische achtergrond die door de mijnbouw ingrijpend werd gewijzigd.

Vóór de mijnbouwperiode was As een stil, agrarisch dorp op de Kempen. Een Merovingisch grafveld op de Schuttenberg — daterend uit de periode 500-700 na Christus — getuigt van een vroeg-middeleeuwse bewoning die al meer dan vijftien eeuwen geleden een gemeenschap in As vestigde. Het dorp behoorde in de middeleeuwen tot de invloedsfeer van het prins-bisdom Luik en de heerlijkheid van de graven van Loon.

Mijnerfgoed en toekomst

Na de sluiting van de Kempense mijnen in de jaren tachtig en negentig van de twintigste eeuw ging As, net als de andere mijnsteden in de regio, op zoek naar een nieuwe economische identiteit. Het mijnerfgoed werd omgezet in culturele troeven. De voormalige mijnterreinen in de Limburgse mijnstreek zijn vandaag deels omgevormd tot natuurgebieden, toeristische attracties en culturele sites. As maakt deel uit van de Belgisch-Limburgse Mijnstreek, samen met Beringen, Heusden-Zolder, Houthalen-Helchteren, Genk en Maasmechelen.

De begraafplaatsen van As

De begraafplaatsen van As dragen de sporen van deze bijzondere geschiedenis. Naast de graven van de oorspronkelijke Kempense boerenfamilies liggen er de generaties mijnwerkers begraven die van ver kwamen om in het Limburgse steenkool te delven — met namen op zerken die de veeltalige herkomst van deze gemeenschap weerspiegelen. De begraafplaatsen van As zijn een stille spiegel van een gemeente die in één eeuw van agrarisch dorp tot industrieel centrum transformeerde, in het hart van de provincie Limburg.

• Gemeente: As
• Provincie: Limburg
• Streek: Kempens Plateau, Belgisch-Limburgse Mijnstreek
• Bijzonderheid: eerste Kempense steenkool ontdekt in 1901 (prof. André Dumont), Merovingisch grafveld, Cockerill-cité (1912)
• Let op: As ligt in Limburg B — niet te verwarren met Niel-bij-As of met Niel in de Rupelstreek (Antwerpen)