Begraafplaatsen in Ammerstol

Ammerstol is een klein historisch dorp in de gemeente Krimpenerwaard, gelegen in de provincie Zuid-Holland aan de oever van de Lek. Het dorp telt slechts enkele honderden inwoners, maar zijn historische gewicht overtreft zijn omvang ruimschoots. Ammerstol was eeuwenlang een van de belangrijkste zalmvissersdorpen van Nederland, een reputatie die zijn wortels heeft in de Middeleeuwen en die de identiteit van dit bijzondere rivierdorp tot op de dag van vandaag bepaalt.

Stadsrechten en vroegste geschiedenis

De eerste schriftelijke vermelding van Ammerstol dateert uit 1221, toen het dorp werd aangeduid als 'Theloneum de Ambers', een tolplaats aan de rivier. Op 16 mei 1322 verleende graaf Willem III van Holland stadsrechten aan het dorp, een opmerkelijke eer voor zo'n kleine nederzetting die haar bestaan voor alles dankte aan de visvangst. Het tolgeld dat hier werd geheven op de scheepvaart langs de Lek maakte Ammerstol tot een strategisch punt in de rivier, en de combinatie van tol en visserij gaf het dorp zijn economische fundament in de Middeleeuwen.

Zalmvisserij: het hart en de ziel van Ammerstol

In tegenstelling tot andere dorpen in de Krimpenerwaard, die hun bestaan aan de landbouw danken, ontwikkelde Ammerstol zich vrijwel uitsluitend rondom de zalmvisserij op de Lek. De zalm trok in grote scholen stroomopwaarts door de Lek en werd door de Ammerstolse vissers gevangen met specifieke zalmkorven en netten. De zwaarste zalm ooit gevangen in Ammerstol woog 57 pond, een record dat in het collectieve geheugen van het dorp is gegrift. Op het hoogtepunt van de zalmvisserij en -handel, in 1880, werd de Zalmmart gebouwd: een marktgebouw waar de verse zalm dagelijks werd geveild en verhandeld. De Zalmmart staat er nog altijd als monument voor deze unieke geschiedenis.

De neergang van de zalmvisserij was onvermijdelijk. De Lek raakte in de loop van de negentiende en twintigste eeuw steeds meer vervuild door industriele lozingen stroomopwaarts, en de zalmpopulatie kromp dramatisch. In 1921 werd de laatste zalm gevangen uit de Lek, het definitieve einde van een traditie die zeven eeuwen had geduurd. Sindsdien is Ammerstol een dorp dat zijn glorieuze visserijverleden koestert als een stuk onvervangbaar erfgoed.

De begraafplaats van Ammerstol

De Algemene Begraafplaats van Ammerstol is de stille rustplaats van generaties zalmvissers, schippers en polderboeren die dit dorp groot maakten. Op de begraafplaats bevindt zich een herdenkingsmonument voor twee dorpsgenoten die in 1943 als dwangarbeiders in Duitsland omkwamen, een eerbetoon aan de inwoners die tijdens de Tweede Wereldoorlog het hoogste offer brachten. De begraafplaats is elk jaar op 4 en 5 mei onderdeel van de herdenkingsactiviteiten die in de Krimpenerwaard worden georganiseerd. Wie de begraafplaats van Ammerstol bezoekt, staat op de grond die generaties Lekzalmvissers heeft gedragen, een uniek stuk erfgoed van Zuid-Holland aan de oever van een rivier die ooit leefde van het zilveren glinsteren van de zalm.

• Gemeente: Krimpenerwaard
• Provincie: Zuid-Holland
• Karakter: historisch zalmvissersdorp aan de Lek, stadsrechten 1322, eerste vermelding 1221
• Bijzonderheid: Zalmmart (1880), laatste zalm gevangen 1921; Algemene Begraafplaats met WOII-monument voor twee dwangarbeiders (1943)