Begraafplaatsen in Ameide

Ameide is een historisch stadje aan de Lek in de gemeente Vijfheerenlanden, provincie Utrecht, met een rijkdom aan monumenten die zijn weerga in de regio nauwelijks kent. Het stadje telt circa 3.900 inwoners en behoort tot de plaatsen met de hoogste monumentendichtheid van de gehele provincie Utrecht — een eretitel die de bijzondere historische gelaagdheid van Ameide prachtig verwoordt. Wie door de smalle straatjes wandelt langs de karakteristieke gevels, de historische kade en het statige marktplein, waant zich terugverplaatst in een ander tijdperk — ver weg van de drukte van de moderne Randstad, maar diep in het hart van het historische rivierenland.

Ameide is naar alle waarschijnlijkheid de oudste nederzetting van de Alblasserwaard. De eerste boeren vestigden zich langs het veenriviertje de A, dat uitmondde in de Lek en de plek haar naam gaf: Ameide, of ‘monding van de A’. Vanwege de gunstige ligging aan het water — van oudsher de slagader van handel en transport — en ter stimulering van de economische bedrijvigheid, verleende de heer van Ameide het stadje rond 1330 stadsrechten. Daarmee behoort Ameide tot een select gezelschap van middeleeuwse stadjes die al in de veertiende eeuw formeel als stad werden erkend.

De meest dramatische bladzijde in de geschiedenis van Ameide werd geschreven in het Rampjaar 1672, toen het Franse leger van Lodewijk XIV Nederland binnenviel. Ameide werd dat jaar bijna volledig verwoest: de Fransen brandden grote delen van het stadje plat. Maar de bewoners herbouwden hun stad met grote voortvarendheid, en dat heeft een uniek historisch gevolg gehad: de aaneengesloten gevelwanden rondom het marktplein en langs de gedempte rivierhaven dateren vrijwel geheel uit de late zeventiende en vroege achttiende eeuw, waardoor Ameide een opmerkelijk coherent en gaaf historisch straatbeeld heeft. Het Stadhuis uit 1644 — dat de brand van 1672 overleefde — is een van de pronkstukken: een fraai specimen van de Hollandse renaissancestijl met een rijkgedecoreerde gevel die de welvaart van het toenmalige Ameide uitstraalt.

Een andere bezienswaardigheid is de Nederlands Hervormde Kerk, met een laat-romaanse toren die zijn oorsprong vindt in de zestiende eeuw. Elk jaar in oktober trekt de historische Paardenmarkt bezoekers van heinde en verre: dit feest, dat al bestaat sinds de zeventiende eeuw, wordt gehouden op de tweede donderdag van oktober en is een van de oudste jaarmarkten van de regio. Ameide ademt kortom geschiedenis op elke straathoek — en doet dat als een levend dorp, niet als een openluchtmuseum.

Ameide ligt als typisch Lek-dijkdorp direct aan de zuidoever van de Lek, ingeklemd tussen de rivier en het achterliggende polderland. Die ligging maakt het dorp tot een ideale uitvalsbasis voor fietsers en wandelaars die de Lekdijk willen verkennen — een van de mooiste dijkroutes van Utrecht, met vergezichten over de brede rivier en de uiterwaarden. De begraafplaats van Ameide is een stille getuige van de vele eeuwen menselijk leven aan de Lek, in het hart van de gemeente Vijfheerenlanden en de provincie Utrecht.