Begraafplaatsen in Almkerk

Almkerk is een dorp in de gemeente Altena, gelegen in het prachtige Land van Heusden en Altena in de provincie Noord-Brabant. Het dorp telt 3 begraafplaatsen en heeft een rijke geschiedenis die teruggaat tot de vroege middeleeuwen. De naam Almkerk is ontleend aan een kerk die langs het riviertje de Alm werd gebouwd, en de oudste vermelding van de naam dateert al uit 1277, toen het dorp nog bekend stond als Almekercke.

De ligging van Almkerk aan de rand van het polderlandschap van het Land van Heusden en Altena heeft het dorp door de eeuwen heen gevormd. In 1421 trof de verwoestende Sint-Elisabethsvloed het gebied zwaar: het dorp en de bijbehorende kerk werden volledig weggespoeld. Na de overstromingsramp werd het gebied opnieuw ingepolderd en herbebouwd, waarna het dorp langzaam herrees. Rond het dorp zijn sporen van een motte gevonden — een middeleeuws aarden ringwalburcht — die waarschijnlijk dateert uit de vroege middeleeuwen en nu een beschermd archeologisch monument is.

Almkerk heeft historisch gezien een bijzondere religieuze positie ingenomen als protestants dorp aan de overgang tussen het rooms-katholieke Brabant en het protestantse Zuid-Holland. Sinds de Reformatie was de hervormde gemeente hier sterk vertegenwoordigd, en in 1601 trad de eerste predikant, de voormalige pastoor A.A. Heeckhuysius, officieel aan. Deze protestantse identiteit heeft ook zijn weerslag gehad op de begraafcultuur in het dorp.

De gemeente Altena beheert twee gemeentelijke begraafplaatsen in Almkerk: één aan de Burgemeester H. Blokstraat en één aan de Zoetelaarssteeg. De begraafplaats aan de Burgemeester H. Blokstraat heeft een oppervlakte van circa 11.800 m² met 693 graven, maar geeft geen nieuwe graven meer uit. De begraafplaats aan de Zoetelaarssteeg is de actieve gemeentelijke begraafplaats voor de inwoners van Almkerk en omgeving. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd een groot deel van het dorp in 1944 verwoest en werd de oude hervormde kerk door de Duitsers opgeblazen — een donkere bladzijde in de geschiedenis van Almkerk.

Almkerk maakte tot 1973 deel uit van de toenmalige gemeente Almkerk en Uitwijk, en fuseerde vervolgens met de gemeente Woudrichem. Sinds 2019 valt het dorp onder de huidige gemeente Altena, die gevormd werd door de samenvoeging van de gemeenten Aalburg, Werkendam en Woudrichem. Het dorp ligt in het hart van het cultuurhistorische Land van Altena, een regio vol polders, dijken en rivieren die de bewoners al eeuwenlang verbindt met het water. Almkerk en zijn begraafplaatsen vormen zo een levend archief van de lokale geschiedenis.

Bronnen: online-begraafplaatsen.nl, gemeentealtena.nl, Wikipedia (nl), bhic.nl