Begraafplaatsen in Aarlanderveen

Aarlanderveen is een dorp in de gemeente Alphen aan den Rijn, gelegen in de provincie Zuid-Holland, circa vijf kilometer ten oosten van de stad Alphen aan den Rijn. Het dorp is een typisch Hollands veendorp, gelegen in het uitgestrekte veenweidegebied van het Groene Hart, omgeven door polders, sloten en weilanden. Aarlanderveen heeft een ingetogen, landelijk karakter dat weinig is veranderd door de eeuwen heen — het dorp is een stille getuige van de agrarische cultuur die dit deel van Zuid-Holland eeuwenlang domineerde.

Middeleeuws ambacht en heerlijkheid

De geschiedenis van Aarlanderveen gaat terug tot de vroege Middeleeuwen. Het dorp wordt voor het eerst vermeld in de verlovingsovereenkomst van Floris IV van Holland en Machteld van Brabant in de dertiende eeuw — een vroege vermelding die wijst op de betekenis van Aarlanderveen als heerlijkheid in het middeleeuwse Holland. De ontginning van het veengebied, die begon in de negende en tiende eeuw, legde de basis voor de agrarische gemeenschap die hier eeuwenlang zou gedijen. De boeren van Aarlanderveen sloegen het veen af, groeven de grond door voor turfwinning en legden dijken aan om het land te beschermen — het klassieke patroon van de Hollandse veenontginning.

Fusie en gemeente

In 1918 werd Aarlanderveen samengevoegd met Alphen en Oudshoorn tot de gemeente Alphen aan den Rijn — een bestuurlijke samenvoeging die een einde maakte aan de zelfstandige gemeente Aarlanderveen. In de decennia daarna groeide Alphen aan den Rijn uit tot een regionale stad, maar Aarlanderveen behield grotendeels zijn landelijke karakter. Het dorp is geen forensenwijk geworden, maar een echte, levendige dorpsgemeenschap die haar eigenheid heeft weten te bewaren temidden van de verstedelijkende omgeving van de Rijnstreek.

Rijksmonument: de begraafplaats van 1875

De begraafplaats van Aarlanderveen is een bijzonder funerair monument. De begraafplaats, aangelegd in 1875, is een rijksmonument vanwege haar cultuurhistorische en architectonische waarde. De begraafplaats bestaat uit een verhoogd, klein rechthoekig perceel omringd door een sloot en ingesloten door een houtwal van elzen aan de buitenrand en een hulsthaag aan de binnenrand. De symmetrische, neoklassieke opzet — sober en stijlvol — is kenmerkend voor de funeraire architectuur van de tweede helft van de negentiende eeuw. De begraafplaats ligt haaks op de weg en heeft een beeld bepalende ligging in het vlakke weidegebied rondom het dorp. Deze unieke combinatie van funerair erfgoed, cultuurhistorische waarde en landschappelijke inbedding maakt de begraafplaats van Aarlanderveen tot een van de waardevolste in de gemeente Alphen aan den Rijn en de hele provincie Zuid-Holland.

• Gemeente: Alphen aan den Rijn
• Provincie: Zuid-Holland
• Karakter: authentiek veendorp in het Groene Hart
• Bijzonderheid: begraafplaats (1875) is een rijksmonument met neoklassieke opzet; eerste vermelding 13e eeuw